2-1020/2

2-1020/2

Belgische Senaat

ZITTING 2001-2002

6 MAART 2002


Wetsontwerp ertoe strekkende het Belgische recht in overeenstemming te brengen met het Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing, aangenomen te New York op 10 december 1984


Evocatieprocedure


Nr. 1 VAN DE HEER VANDENBERGHE C.S.

Art. 8 (nieuw)

Een artikel 8 (nieuw) invoegen, luidende :

« Art. 8. ­ In de § 3 van artikel 428 van hetzelfde Wetboek worden de woorden « aan lichamelijke folteringen » vervangen door de woorden « aan de handelingen bedoeld in artikel 417ter ».

Verantwoording

Het wetsontwerp past een aantal bepalingen van het Strafwetboek, waarin foltering als een verzwarende omstandigheid wordt omschreven, aan de inhoud van de nieuwe artikelen die het ontwerp in het leven roept aan.

Dit is het geval voor artikel 347bis (gijzelneming), artikel 376 (aanranding van de eerbaarheid of verkrachting) en artikel 473 (diefstal door middel van geweld of bedreiging gepleegd of afpersing). In deze bepaling wordt er voortaan geen gewag gemaakt van « foltering », maar wel van « handelingen bedoeld in artikel 417ter » (hetgeen ruimer is dan foltering).

Er bestaan echter nog andere bepalingen in het Strafwetboek, waaronder artikel 428 waarin foltering als verzwarende omstandigheid wordt voorzien.

Uiteraard dient ook deze bepaling te worden aangepast aan de nieuwe bepalingen zoniet riskeert men met tegenstrijdige bepalingen te moeten werken.

Nr. 2 VAN DE HEER VANDENBERGHE C.S.

Art. 9 (nieuw)

Een artikel 9 (nieuw) invoegen, luidende :

« Art. 9. ­ In § 2 van artikel 477sexies, 2º, van hetzelfde Wetboek worden de woorden « indien de boosdoeners de personen lichamelijk hebben gefolterd » vervangen door de woorden « indien de boosdoeners de personen aan de handelingen bedoeld in artikel 417ter hebben onderworpen ».

Verantwoording

Het wetsontwerp past een aantal bepalingen van het Strafwetboek, waarin foltering als een verzwarende omstandigheid wordt omschreven, aan de inhoud van de nieuwe artikelen die het ontwerp in het leven roept aan.

Dit is het geval voor artikel 347bis (gijzelneming), artikel 376 (aanranding van de eerbaarheid of verkrachting) en artikel 473 (diefstal door middel van geweld of bedreiging gepleegd of afpersing). In deze bepaling wordt er voortaan geen gewag gemaakt van « foltering », maar wel van « handelingen bedoeld in artikel 417ter » (hetgeen ruimer is dan foltering).

Er bestaan echter nog andere bepalingen in het Strafwetboek, waaronder artikel 428 waarin foltering als verzwarende omstandigheid wordt voorzien.

Uiteraard dient ook deze bepaling te worden aangepast aan de nieuwe bepalingen zoniet riskeert men met tegenstrijdige bepalingen te moeten werken.

Nr. 3 VAN DE HEER VANDENBERGHE C.S.

Art. 5

In het voorgestelde artikel 417ter, tweede lid, 2º, de woorden « wegens andere omstandigheden » vervangen door de woorden « wegens onwettige of precaire administratieve toestand ».

Verantwoording

De uitdrukking « wegens andere omstandigheden » breidt het toepassingsveld van de wet oneindig uit, hetgeen strijdig is met het legaliteitsbeginsel. De wetgever dient a priori het toepassingsveld te bepalen, en kan zich hierin nuttig inspireren van reeds bestaande bepalingen zoals artikel 376 van het Strafwetboek.

Nr. 4 VAN DE HEER VANDENBERGHE C.S.

Art. 5

In het voorgestelde artikel 417ter, tweede lid, 4º, tussen de woorden « het volledig verlies » en de woorden « van een orgaan » de woorden « van het gebruik » invoegen.

Verantwoording

Het spreekt voor zich dat de wetgever niet de bedoeling heeft om slechts de fysieke verwijdering van een menselijk orgaan te bestraffen, maar degelijk de aantasting ­ als gevolg van foltering ­ van de functionaliteit van een menselijk orgaan te bestraffen.

De tekst zoals hij thans voorligt beperkt echter het voorwerp van het nieuwe misdrijf tot de eerste hypothese, zodat de tekst aangepast moet worden. Wij menen derhalve dat de woorden « van het gebruik » in de tekst moeten worden ingelast om een volledige samenloop te hebben tussen de ratio legis en de tekst van de wet.

Nr. 5 VAN DE HEER VANDENBERGHE C.S.

Art. 5

In het voorgestelde artikel 417ter, laatste lid, het woord « verantwoorden » vervangen door het woord « rechtvaardigen ».

Verantwoording

In het strafrecht heeft het woord « rechtvaardigen » een juridisch welomschreven draagwijdte. Het gaat immers om het rechtvaardigen van een misdrijf namelijk het onrechtmatig karakter van een strafbaar feit te doen vervallen.

Het woord « verantwoorden » geeft daarentegen de motieven die ­ in redelijkheid ­ een dader tot het handelen aanzetten.

Het is duidelijk de rechtvaardiging die de wetgever voor ogen heeft, derhalve dient te tekst te worden aangepast.

Hugo VANDENBERGHE.
Jan STEVERLYNCK.
Mia DE SCHAMPHELAERE.

Nr. 6 VAN MEVROUW de T' SERCLAES

Art. 5

Aan dit artikel de volgende wijzigingen aanbrengen :

A. In het voorgestelde artikel 417ter, 3º, de woorden « beneden de volle leeftijd van zestien jaar » doen vervallen;

B. In het voorgestelde artikel 417quater, 3º, de woorden « beneden de volle leeftijd van zestien jaar » doen vervallen.

Verantwoording

Aangezien dit voorstel een internationale bepaling inzake foltering, onmenselijke behandeling en ontrerende behandeling omzet, is er geen reden om de leeftijd van zestien jaar als verzwarende omstandigheid in te voeren. Het loutere feit dat een minderjarige hiervan het slachtoffer is, moet op zich reeds een verzwarende omstandigheid vormen.

Nathalie de T' SERCLAES.

Nr. 7 VAN MEVROUW DE SCHAMPHELAERE

(Subamendement op amendement nr. 4 van de heer Vandenberghe c.s.)

Art. 5

In het voorgestelde artikel 417ter, tweede lid, 4º, na het woord « orgaan » de woorden « of van het gebruik van een orgaan » invoegen.

Verantwoording

Er kan worden verwezen naar de bespreking.

Nr. 8 VAN MEVROUW DE SCHAMPHELAERE

(Subamendement op amendement nr. 3 van de heer Vandenberghe c.s.)

Art. 5

De woorden « onwettige of precaire administrative toestand » vervangen door de woorden « een precaire toestand ».

Verantwoording

Er kan worden verwezen naar de bespreking.

Nr. 9 VAN MEVROUW DE SCHAMPHELAERE

Art. 5bis (nieuw)

Een artikel 5bis (nieuw) invoegen, luidende :

« Art. 5bis. ­ Artikel 428, § 3, van hetzelfde wetboek wordt opgeheven. »

Verantwoording

Deze bepaling kan worden geschrapt als gevolg van de invoering van de nieuwe bepaling van artikel 417ter.

Mia DE SCHAMPHELAERE.

Nº 10 VAN MEVROUW de T' SERCLAES

Art. 5

In het voorgestelde artikel 417bis, 2º, het woord « bijvoorbeeld » vervangen door de woorden « onder meer ».

Nathalie de T' SERCLAES.

Nr. 11 VAN DE HEER DUBIÉ

Art. 5

In het 1º van het voorgestelde artikel 417bis, de woorden « zeer hevige pijn of ernstig en vreselijk » vervangen door de woorden « hevige pijn of ernstig en vreselijk ».

Josy DUBIÉ.