5-88 | 5-88 |
(Voor de tekst aangenomen door de commissie voor de Buitenlandse Betrekkingen en voor de Landsverdediging, zie stuk 5-1038/4.)
De voorzitster. - Mevrouw Arena en de heer De Groote verwijzen naar hun schriftelijk verslag.
M. Richard Miller (MR). - Je tiens à remercier les membres de notre commission des Relations extérieures et de la Défense qui ont débattu de la proposition de résolution pour le soutien aux cinéastes iraniens Jafar Panahi et Mohammad Rasoulof. Les débats ont permis d'améliorer le texte initial que j'avais déposé et se sont soldés par l'adoption de la proposition à l'unanimité.
Je ne reviendrai pas sur les traditionnelles interrogations sur l'influence politique que peut avoir une proposition de résolution sur les autorités iraniennes. Ce qui importe, c'est de faire entendre la voix démocratique d'un parlement et, en écho à cette résolution, celle d'un gouvernement en faveur de principes à vocation universelle. La liberté de pensée, la liberté d'expression, la liberté de création sont des notions et des valeurs qui nous placent nécessairement face à l'humanité tout entière. Ce sont des notions et valeurs démocratiques qui nous conduisent nécessairement à traverser les frontières.
Je voudrais insister sur cet aspect en prenant brièvement la parole à cette tribune. En effet, si l'observation que je viens de formuler vaut pour toute forme de création artistique, elle s'applique de manière encore plus manifeste - et j'attire votre attention sur ce point - à la création cinématographique. En effet, le cinéma est un art dont la naissance et le développement ont accompagné la concrétisation et l'approfondissement de la démocratie depuis la fin du 19e siècle jusqu'à nos jours.
Que ces cinéastes iraniens soient privés de leur liberté de réaliser leur oeuvre, qu'ils soient privés purement et simplement de toute liberté est inacceptable et indigne d'un État de droit. Je vous rappelle que l'Iran a ratifié le Pacte international relatif aux droits économiques, sociaux et culturels et que tout État ratifiant ce Pacte s'engage à respecter « la liberté indispensable à la recherche scientifique et aux activités créatrices ». L'Iran n'a donc pas respecté l'engagement qu'il a pris en ratifiant ce Pacte.
Depuis le dépôt de la proposition de résolution, le Parlement européen a attribué à Jafar Panahi le Prix Sakharov pour son engagement politique. Celui-ci a pu réaliser au moyen d'une caméra-GSM un semblant de film qui sera diffusé prochainement au festival de Berlin. Je pense donc que notre résolution vient à son heure et j'espère que l'unanimité qui s'est manifestée en commission se vérifiera en séance publique.
Mevrouw Anke Van dermeersch (VB). - Het Vlaams Belang zal voor deze resolutie stemmen. We zijn echter enigszins verwonderd omdat de vraag om beide cineasten na hun eventuele vrijlating in ons land op te vangen is weggevallen. Misschien verbaast het, maar we zouden ook voor deze resolutie gestemd hebben als de bepaling was blijven staan. We zijn van oordeel dat vluchtelingen en asielzoekers zoveel mogelijk opgevangen moeten worden in eigen regio, bij voorkeur in een buurland. In dit geval zouden we een uitzondering gemaakt hebben. Twee straatvegers uit Teheran zouden waarschijnlijk in een buurland van Iran wel veilig zijn. Het regime zou wellicht geen moeite doen om er moordcommando's achteraan te sturen. Twee bekende cineasten is natuurlijk iets anders. Die zouden hoogstwaarschijnlijk niet veilig zijn in een buurland, als dat land hen al zou willen opnemen. Dit is een van de gevallen waarin we een uitzondering moeten maken op de volgens ons goede regel om asielzoekers en vluchtelingen in hun regio op te vangen. Kom ons echter morgen niet vragen om tweehonderd, tweeduizend of meer uitzonderingen op die regel toe te staan. De regel moet strikt worden toegepast.
Het lot van beide cineasten is wel illustratief voor de onverantwoorde lichtzinnigheid waarmee het Westen, en Frankrijk in het bijzonder, destijds de machtsgreep van Khomeini tegen de sjah steunde. Een reactionaire, obscure islamitische fanaticus als Khomeini was in die tijd de lieveling van vele westerse regimes, van alle linkse en progressieve partijen en van bijna alle westerse media. Klaarblijkelijk heeft het Westen die les nog altijd niet geleerd. Dezelfde rooskleurige onzin die destijds over Khomeini werd verteld, dat hij zogezegd vrijheid, democratie en vooruitgang zou brengen in Iran, hoor ik nu ook naar aanleiding van de zogenaamde Arabische Lente. Men spreekt nu even kritiekloos en even klakkeloos over de toenemende invloed van de Islam in Europa.
Heel wat senatoren die vandaag voor deze tekst zullen stemmen, vergeten dat we nu dankzij het kortzichtige immigratiebeleid in Europa opgescheept zitten met massa's aanhangers en volgelingen van Khomeini. Die intussen weliswaar vervangen is door Khamenei en Ahmadinejad. De meeste islamitische immigranten in Europa zijn Arabieren, Turken of Afrikanen, geen Iraniërs. Het zijn meestal soennieten, geen sjiieten zoals Khomeini, maar desondanks gaven ze destijds wel massaal gehoor aan de oproepen om Salman Rushdie te doden en het verbod van zijn boek De duivelsverzen te eisen. Duizenden islamitische immigranten in alle westerse landen namen toen deel aan manifestaties waarin censuur en de dood van de schrijver werden geëist. Vele partijen die vandaag voor deze resolutie stemmen, hebben als het ware Khomeini in Europa binnengelaten.
We staan dus achter de steun aan slachtoffers van een islamitisch terreurregime, maar we hebben er wel een dubbel gevoel bij.
De heer Bert Anciaux (sp.a). - De sp.a zal deze resolutie volledig steunen. Ik wees er in de commissie al op dat ik het spijtig vind dat ons land zo een afwachtende houding aanneemt tegenover Iran en de oppositie in Iran niet actiever steunt. Iran wordt door heel wat westerse landen en de Verenigde Staten voorgesteld als een van de landen van het kwaad. Het regime in Iran is zonder enige twijfel een regime dat we vanuit het democratische Westen helemaal niet kunnen steunen. Het Westen is wel selectief, want het buurland Saoedi-Arabië is een zogenaamde bondgenoot, terwijl men daar eeuwen ver verwijderd is van de democratie. De vernedering van duizenden burgers is er de gewone gang van zaken.
We zijn dus vrij selectief in onze verontwaardiging, maar dat doet geen afbreuk aan het feit dat we er met deze resolutie willen wijzen op de noodzaak om kunstenaars te ondersteunen. Het is niet toevallig dat Richard Miller daarover een voorstel heeft ingediend, want ik weet dat hij het recht van kunstenaars om hun ding te doen bijzonder belangrijk vindt.
In deze context dring ik er bij de regering op aan actiever op te treden tegenover Iran en onder andere de dialoog in Iran aan te wakkeren.
De spreekster van het Vlaams Belang sloeg ons daarnet met namen om de oren. Khamenei werd in één en dezelfde zin vernoemd als Khomeini en Ahmadinejad, maar het is niet allemaal één pot nat. Bij de huidige president kunnen we heel veel bedenkingen maken en niemand van ons zal enige sympathie voor hem kunnen opbrengen, maar bij de verkiezingen liet hij wel een oppositie toe, die heel veel kritiek geeft op het regime en met een meer actieve politiek van het Westen misschien aan kracht kan winnen.
Tot slot wijs ik op het grote gevaar van de veralgemening. Fundamenteel ondemocratische en onverdraagzame mensen gebruiken altijd het wapen van de veralgemening. Wie echter systematisch één godsdienst, de islam, demoniseert, getuigt van een even grote onverdraagzaamheid als die regimes waar we bedenkingen bij hebben. Dat de islam niet-hiërarchisch is opgebouwd, is van fundamenteel belang om die godsdienst te kunnen begrijpen. Er bestaan binnen de islam dus heel veel waarheden en leerstellingen die niet veralgemeend mogen worden. Het spreekt vanzelf dat fundamentalisme - dat we jammer genoeg in heel wat ideologieën en godsdiensten terugvinden - heel zelden of nooit tot iets zinvols en vreedzaams leidt en met alle mogelijke middelen moet worden bestreden. Maar bega niet de stommiteit van de systematische veralgemening, want dat is een uiting van een fundamenteel ondemocratische en onverdraagzame houding.
De heer Johan Verstreken (CD&V). - Mede namens onze fractie sluit ik me bij collega Anciaux aan. Ik verwijs nog even naar de uitspraken van Ban Ki-moon over de creatieve sector in Iran. Er is daar ontzettend veel talent en culturele waarden, die ontplooid moeten kunnen worden en daarbij moeten de mensenrechten worden gerespecteerd. Er worden veel speelfilms en series gemaakt, maar helaas wordt er heel wat gecensureerd en zitten mensen zonder proces in de gevangenis.
Gisteren hadden we het in de commissie voor de Buitenlandse Betrekkingen over Turkije en persvrijheid daar. Als we daar een resolutie over maken, moeten we consequent de censuur in Iran aan de kaak stellen. Ik pleit dus voor meer openheid, zeker voor de creatieve sector. Dat komt de mensen en hun cultuur en eigenwaarde alleen maar ten goede. We steunen dan ook dit voorstel.
De heer Filip Dewinter (VB). - Ik reageer op de uitlatingen van de heer Anciaux die de dingen rationaliseert, zoals wij westerlingen dat altijd doen. Die houding plaatst ons in een zwakke positie tegenover dictatoriale systemen, ideologieën en religies zoals de islam. Omdat wij ervan uitgaan dat nuancering noodzakelijk is, winnen ze altijd hun strijd. De heer Anciaux zegt dat we niet iedereen en alles over dezelfde kam mogen scheren. In se klopt dat, maar tegelijk was dat de fout die onze democratieën in de jaren dertig en vijftig en zestig hebben gemaakt ten aanzien van het nationaalsocialisme en het communisme. Ook toen dachten we dat we er via de ratio en de gave van de nuancering zouden in slagen dictatoriale systemen, regimes en religies te overtuigen van ons gelijk. Een democratie haalt het echter nooit van een dictatuur. Welnu, de islam is een dictatoriale religie. De heer Anciaux wil dat maar niet beseffen omdat hij geïndoctrineerd is door het multiculturalisme en alles wat daarbij hoort, met alle gevolgen van dien. Ik voorspel hem dat hij hier in zijn woonplaats Brussel over tien à twintig jaar zal vaststellen dat onze woorden realiteit zullen zijn geworden. De islam tolereert immers geen nuances of invloeden van buitenaf, maar lacht integendeel met gematigdheid en genuanceerdheid. Dat wil de heer Anciaux maar niet begrijpen, omdat hij zich onderwerpt aan een politieke correctheid die de doodsteek betekent van onze vrijheden en rechten, die de socialistische partij mee heeft opgebouwd. De islam wil die vrijheden en rechten vernietigen en door zijn eigen totalitair systeem vervangen. Ik word al lang niet meer gechoqueerd, maar ben niettemin verrast dat de heer Anciaux de verdediging van zijn tegenstanders blijft opnemen en op dit moment is de islam onze belangrijkste tegenstander, vooral in de grote Europese steden zoals Brussel.
M. Richard Miller (MR). - Ayant entendu les derniers développements, je veux rappeler que l'objectif principal visé par cette proposition de résolution est une action diplomatique menée par notre gouvernement pour venir en aide à des cinéastes, à des artistes condamnés par une dictature. Les propos que nous venons d'entendre sont la preuve qu'il ne suffit pas de vivre dans une démocratie pour être capable de réfléchir et de tenir un discours rationnel. Dans toutes les religions, dans tous les courants philosophiques, certains sont incapables d'avoir une attitude rationnelle. Il y a cependant aussi des gens rationnels et capables de raisonner en tenant compte de tout le monde, et ce dans toutes les religions et dans tous les courants de pensée. Dans son histoire, l'islam a montré qu'il était capable d'avoir de tels penseurs. Je tenais à le rappeler.
M. Philippe Mahoux (PS). - Si le parti socialiste a un adversaire clair, net et précis, c'est bien le Vlaams Belang et l'absence de valeurs qu'il défend.
M. Gérard Deprez (MR). - Ce n'est pas seulement le cas pour le PS mais aussi pour le MR.
-De bespreking is gesloten.
-De stemming over het voorstel van resolutie heeft later plaats.