5-99COM

5-99COM

Commission des Affaires sociales

Annales

MARDI 8 NOVEMBRE 2011 - SÉANCE DE L'APRÈS-MIDI

(Suite)

Demande d'explications de M. Bert Anciaux à la vice-première ministre et ministre des Affaires sociales et de la Santé publique sur «l'utilisation relativement faible des médicaments génériques en Belgique» (no 5-1389)

Mme la présidente. - M. Jean-Marc Delizée, secrétaire d'État aux Affaires sociales, chargé des Personnes handicapées, répondra.

De heer Bert Anciaux (sp.a). - De grote voordelen van generieke geneesmiddelen behoeven nog weinig betoog. Niet alleen kosten die medicamenten de patiënt veel minder, in minstens even grote mate zorgen ze voor een vermindering van de uitgaven voor tussenkomsten van de RIZIV. Ondanks deze ontegensprekelijke voordelen blijft het gebruik van generieke geneesmiddelen in België ver onder het niveau van de omringende landen. Dat zegt FeBelGen, de federatie van fabrikanten van die medicamenten.

Ondanks alle mogelijke voordelen blijkt dat de verkoop van generieke geneesmiddelen in de apotheken 12% van de omzet bedraagt: 15% van de verkochte doosjes en 22% van de dagelijkse doses.

In het circuit van de ziekenhuizen bedraagt het aandeel generieke medicamenten minder dan 2%. Dat ondermaatse resultaat kan onder meer worden verklaard door het feit dat ziekenhuizen de merkproducten aan het RIZIV voor de volle prijs mogen aanrekenen, terwijl ze die aan fors gereduceerde prijzen, tot 70% van de gewone verkoopprijs, kunnen aankopen. Generieke geneesmiddelen worden immers betaald met een enveloppefinanciering, met een forfait, en het is voor ziekenhuizen interessanter om dure geneesmiddelen aan te kopen die niet onder die enveloppefinanciering vallen. De winst die ziekenhuizen op die manier realiseren, wordt aangewend om andere kosten te lenigen.

Bevestigt de minister de cijfers van FeBelGen over het aandeel van generieke geneesmiddelen in de verkoop via apotheken en de cijfers over de bijzonder lage aandeel van generieke geneesmiddelen in de distributie via ziekenhuizen? Hoe verklaart de minister dat lage aandeel - zowel absoluut als in verhouding tot onze buurlanden?

Beaamt de minister dat ziekenhuizen aan het RIZIV de volle prijs van een merkproduct kunnen aanrekenen, terwijl ze die medicamenten met een forse korting aankopen? Vormt die alom verspreide, maar eigenaardige en zelfs betwistbare praktijk een van de redenen dat ziekenhuizen geen goedkopere generieke medicijnen aankopen? Vindt de minister het aanvaardbaar dat deze praktijk, toch te interpreteren als een vorm van geïnstitutionaliseerde fraude, geduld wordt en op structurele wijze blijft ontwikkelen? Beoordeelt de minister het ethisch en moreel aanvaardbaar dat de ziekenhuizen de gemeenschap en de overheid meer kosten aanrekenen dan ze in werkelijkheid betalen, om andere uitgaven te dekken? Ik ga ervan uit dat die uitgaven terecht zijn, maar toch is dat geen aanvaardbare praktijk.

Weet de minister hoeveel het RIZIV op die wijze jaarlijks te veel terugbetaalt aan ziekenhuizen en hoe dat bedrag evolueerde sinds 2006? Hoe controleert de minister de aanwending van het teveel aan middelen dat de ziekenhuizen door deze praktijken ontvangen? Overweegt de minister een drastische beleidsommekeer en zal zij op korte termijn deze betwistbare en zelfs onaanvaardbare praktijken indijken en onmogelijk maken?

Waarom voert de minister geen sterker, duidelijker en meer indringend beleid om het gebruik van generieke geneesmiddelen te stimuleren en bijvoorbeeld het voorschrijfgedrag in die zin te honoreren? Hoe verklaart de minister dat op een moment dat de sociale zekerheid kraakt onder de druk van de uitgaven, een belangrijke manier om de uitgaven te beperken zo weinig wordt benadrukt?

Overweegt de minister om zeker voor de aankoop en distributie van geneesmiddelen door ziekenhuizen een specifiek beloningssysteem in te voeren?

Mijn vragen zijn gerezen vanuit een verbazing over de genoemde praktijk. Ik kan me niet inbeelden dat de minister ook niet vindt dat daaraan paal en perk moet worden gesteld.

De farmaceutische sector is een machtige lobby. Ik hoop, en veronderstel, dat de minister dat spel niet meespeelt. Ik veronderstel dat die praktijk gegroeid is omdat ze extra middelen schept voor de ziekenhuizen. Het stuit me echter tegen de borst dat door die praktijk de sector van de generieke geneesmiddelen op schandalige wijze wordt gediscrimineerd. Het is nochtans in het belang van de gezondheidszorg dat er gezonde concurrentie is in de geneesmiddelensector.

De heer Louis Ide (N-VA). - Een collega heeft in de Kamer een wetsvoorstel ingediend over de invoering van een beloningssysteem dat artsen moet stimuleren meer generieke geneesmiddelen voor te schrijven.

De kortingen op geneesmiddelen leveren inkomsten op voor de ziekenhuizen. De ziekenhuizen zijn ondergefinancierd. Zij hebben die inkomsten nodig. Ook zijn de generieke geneesmiddelen in ons land vrij duur. Ook op de generieke geneesmiddelen kan nog worden bespaard.

Het verhaal is dus genuanceerd. Ik treed de heer Anciaux wel bij in de uitspraak dat er kan worden bespaard als we een positieve incentive geven.

De heer Jean-Marc Delizée, staatssecretaris voor Sociale Zaken, belast met Personen met een handicap. - Ik lees het antwoord van minister Onkelinx.

Sinds de opkomst van de generieke geneesmiddelen heeft België beslist om een beleid van `goedkope' geneesmiddelen, en niet van exclusieve generieke geneesmiddelen, te voeren. Bijgevolg blijven de originele geneesmiddelen in België sterk aanwezig.

Dat is geenszins het geval bij onze buren, waar het originele geneesmiddel vaak uit de markt wordt genomen. We moeten dus de gebruiksgraad van de generieke geneesmiddelen bij onze buren vergelijken met die van onze `goedkope' geneesmiddelen, die meer dan 50% bedraagt. Als we het gebruik van `goedkope' geneesmiddelen vergelijken loopt België dus niet meer achter. Die inhaalbeweging is onder andere te danken aan de maatregelen ter bevordering van het voorschrijven van goedkope geneesmiddelen, waarvoor ik in deze regeerperiode veel aandacht heb gehad en die ook in de toekomst voorrang moeten blijven krijgen.

Het tot op heden gevoerde beleid van het `goedkope' geneesmiddel buiten patent heeft echter een spijtig gevolg: de generieke geneesmiddelen dalen in België onvoldoende in prijs. In de toekomst zullen we onze aandacht op dat aspect moeten concentreren.

Een beleid dat erop gericht is de prijs van de geneesmiddelen buiten patent te doen dalen, zal overigens zeer waarschijnlijk tot gevolg hebben dat het marktaandeel van de generieken in verhouding tot dat van de originelen buiten patent zal toenemen, en het marktaandeel van de generieke geneesmiddelen in onze buurlanden zal benaderen.

Ik ben het volkomen eens met de opmerkingen over de praktijken in de ziekenhuizen. De door de firma's toegekende kortingen zijn niet frauduleus. Ze zijn door de minister voor Ondernemen toegestaan en schenden de regelgeving van de FOD Sociale zaken niet. Ze stellen wel een probleem op het vlak van de transparantie. Het is inderdaad niet ideaal dat het geneesmiddelenbudget andere ziekenhuisuitgaven dan die voor geneesmiddelen zelf financiert. Het lijkt me dus nuttig om die bronnen te identificeren, zodat we ten minste de bedragen kennen.

De regelgeving op de overheidsopdrachten die in 2012 van kracht wordt, moet het mogelijk maken om transparante en eerlijke praktijken op het vlak van concurrentie tussen originelen en generieke geneesmiddelen en tussen originele geneesmiddelen onderling te veralgemenen.

De heer Bert Anciaux (sp.a). - Het is ongetwijfeld juist dat het voorschrijven van `goedkope' geneesmiddelen, dus niet noodzakelijk van generieke geneesmiddelen, wordt gestimuleerd. Dat is een stap vooruit die we aan de minister te danken hebben.

De generieke geneesmiddelen zijn misschien onvoldoende gedaald in prijs in vergelijking met het buitenland. Dat heeft ook met de sterkte van de sector te maken. Er moet een onderscheid worden gemaakt tussen apotheken en ziekenhuizen. Het gebruik van generieke geneesmiddelen in de ziekenhuizen bedraagt minder dan 2% tegenover 12% - uitgedrukt in gebruik zelf meer dan 20% - via apotheken. Dat heeft als gevolg dat de sector van de generieke geneesmiddelen zwak blijft en geen prijsverlagingen kan doorvoeren. Het argument dat de praktijk door de minister van Ondernemen is toegestaan, is niet waardevol. Die toestemming maakt het daarom nog geen correcte praktijk.

Ik ben blij dat erkend wordt dat meer transparantie is gewenst. Ik zal onderzoeken of de regelgeving betreffende de overheidsopdrachten tot positieve gevolgen kan leiden. Ik hoop dat die regelgeving in de praktijk resultaat zal opleveren.

De heer Jean-Marc Delizée, staatssecretaris voor Sociale Zaken, belast met Personen met een handicap. - Mevrouw Onkelinx zegt ook dat die praktijk de regelgeving van Sociale Zaken niet schendt.