5-837/1 | 5-837/1 |
15 MAART 2011
De meest rechtstreekse vorm van democratie die men zich kan indenken is uiteraard het referendum. Zwitserland, het land met een democratische reputatie bij uitstek, heeft ons heel wat te leren op dat vlak. Met een referendum worden de kiezers rechtstreeks bij de besluitvorming betrokken, hetzij doordat hen een beslissingsrecht wordt toegekend (imperatief of decisief referendum), hetzij doordat hen om advies wordt gevraagd (consultatief referendum of volksraadpleging).
Ons land heeft enkel met deze laatste vorm van rechtstreekse democratie enige ervaring. Het argument dat de bevolking reeds bij verkiezingen haar wil te kennen heeft gegeven, is vals. Verkiezingen bieden de bevolking de kans te kiezen tussen meerdere partijen die elk een volledig programma voorleggen. In een referendum moet de bevolking zich uitspreken over één enkel punt. De band tussen de burger en de partijen is bij een referendum dus veel zwakker.
Het argument dat de kiezers niet in staat zouden zijn een oordeel te vellen over ingewikkelde vraagstukken, is evenzeer fout. Diezelfde gewone man wordt blijkbaar wel in staat geacht bij verkiezingen een keuze te maken tussen de soms ingewikkelde en technische programma's.
In de Belgische Grondwet verhindert artikel 33 de organisatie van een referendum. Dit artikel luidt :
« Alle machten gaan uit van de Natie.
Zij worden uitgeoefend op de wijze door de Grondwet bepaald. »
Uit dit artikel blijkt duidelijk dat de voorwaarden voor de uitoefening van de machten in de Grondwet moeten worden vastgelegd. Aangezien de Grondwet in geen directe inspraak voor de burgers voorziet in de goedkeuringsprocedures voor diverse categorieën van normen, kunnen deze burgers niet rechtstreeks aan het besluitvormingsproces deelnemen onder de huidige grondwettelijke regeling.
Indien men wenst tegemoet te komen aan de vraag naar directere vormen van democratie dan zullen verschillende artikelen van de Grondwet moeten gewijzigd worden.
Wat betreft artikel 36 omtrent de federale wetgevende macht, artikel 134 voor wat de decreetgevende macht aangaat en artikel 41 wat betreft gemeentelijke referenda. Voor grondwettelijke referenda dient ook artikel 195 te worden aangepast. Dit artikel is in de huidige zittingsperiode reeds voor herziening vatbaar, waartoe door onze fractie reeds een voorstel werd ingediend, zodat we het in dit voorstel buiten beschouwing kunnen laten (zie stuk Senaat nr. 5-466/1 - 2010/2011).
| Filip DEWINTER. |
De Kamers verklaren dat er redenen bestaan tot herziening van de artikelen 33, 36, 41 en 134 van de Grondwet.
24 februari 2011.
| Filip DEWINTER. |