5-43COM

5-43COM

Commission de la Justice

Annales

MERCREDI 23 FÉVRIER 2011 - SÉANCE DE L'APRÈS-MIDI

(Suite)

Demande d'explications de M. Bert Anciaux au secrétaire d'État à la Coordination de la lutte contre la fraude sur «la répression des jeux téléphoniques» (nº 5-321)

De heer Bert Anciaux (sp.a). - De belspelletjes op een aantal van onze commerciële televisieomroepen beroerden al eerder de media en de politiek. Die programma's blijken steeds meer goed georganiseerde systemen te zijn die naïeve mensen deskundig verleiden. Een presentator verleidt de kijkers tot een gok, weliswaar tegen betaling, met een raffinement dat geld winnen vrijwel onmogelijk maakt. Die perversiteit ontsnapte niet aan de aandacht van de staatssecretaris, die hieromtrent een koninklijk besluit uitvaardigde.

Het programma Basta op de VRT bracht de malafide praktijken van de belspelletjes opnieuw onder de aandacht. De ludieke aanpak amuseerde, maar de achterliggende boodschap was ontluisterend en revelerend. Een presentator van die spelletjes slaagde erin om als mol de achterliggende methodes bloot te leggen. Dat was ontluisterend. Dat geldt ook voor de reactie van de staatssecretaris die in het programma het volgende beweerde: `Ik weet dat die spelletjes zich op de rand van het toelaatbare bevinden. Ik maakte daarom een koninklijk besluit, maar dat blijkt dus niet voldoende doeltreffend. Er ligt een nieuw koninklijk besluit klaar dat hopelijk wel zal werken. Mocht dat niet zo zijn, dan moet er maar wetgevend worden opgetreden.'

Zijn verhaal droeg een defaitistisch aureool en het toonde een staatssecretaris vol twijfels over zijn eigen slagkracht en slaagkansen. De belspelmanagers klonken in de verborgen opnames triomfantelijk over het kreupele beleid van de ontslagnemende regering en over de voor hun hoopvolle toekomst, namelijk één zonder een staatssecretaris voor fraudebestrijding in de volgende regering. De staatssecretaris mag dat als een compliment beschouwen want het betekent dat hij een pain in the ass is voor die heren.

Wanneer zal de staatssecretaris het aangekondigde, strengere koninklijke besluit uitvaardigen? Ik weet dat Vlaams minister Lieten inmiddels maatregelen heeft genomen. Welke nieuwe, strengere maatregelen zal het besluit bevatten? Waarom uitte de staatssecretaris al voorbarig zijn twijfels over de slagkracht van dit nieuwe besluit? Hoe verklaart hij die twijfels of was het gewoon een vorm van bescheidenheid?

Waarom kan hij niet bij voorbaat de verwachte lekken dichten of het verwachte gebrek aan doeltreffendheid voorkomen? Waarom gaat hij niet onmiddellijk over tot een radicaal verbod? Meent de staatssecretaris, zoals hij ook enigszins cryptisch liet verstaan, dat enkel door de afschaffing van de belspelletjes de ongewenste effecten zullen verdwijnen? Indien de staatssecretaris van mening is dat enkel wetgevend werk de beoogde beteugelende effecten zal sorteren, waarom wordt daarmee dan geen begin gemaakt? Ik ben bereid hieraan voluit mee te werken en ik hoop dat de staatssecretaris de strijd niet opgeeft, ook al is hij ontslaggevend.

De heer Carl Devlies, staatssecretaris voor de Coördinatie van de Fraudebestrijding en staatssecretaris, toegevoegd aan de minister van Justitie. - Ik verneem dat Vlaams minister Lieten inmiddels maatregelen zou hebben genomen. Ik was daarvan niet op de hoogte. Allicht beschikt de spreker over gegevens die nog niet in mijn bezit zijn.

In de Kamercommissie voor Justitie werd hierover op 25 januari 2011 uitvoerig gedebatteerd, waarbij aandacht werd besteed aan alle elementen van dit dossier. Ik zal dit even toelichten, maar vooral aandacht besteden aan de vooruitgang die nadien werd geboekt. Sta me evenwel toe een korte historiek te schetsen.

De wet op de kansspelen dateert van 1999, toen er nog geen sprake was van belspelletjes. De belspelletjes zijn pas daarna ontstaan, in het begin van de jaren 2000. Ze zijn als dusdanig dus niet opgenomen in de wet, maar zijn wel degelijk een kansspel en kansspelen zijn in principe verboden door de wet. Dat betekent dat belspelletjes verboden waren van bij hun ontstaan.

De belspelletjes zijn onmiddellijk een rage geworden. De toenmalig bevoegde minister Vande Lanotte oordeelde het nodig in te grijpen na verscheidene processen-verbaal van de kansspelcommissie. In de programmawet van 2004 liet hij evenwel de regularisatie van deze belspelletjes opnemen, wat de toenmalige meerderheid heeft goedgekeurd. In die programmawet werd ook bepaald dat de praktische voorwaarden zouden worden vastgelegd in een koninklijk besluit, dat later ter goedkeuring zou worden voorgelegd.

In 2006 werd een koninklijk besluit uitgevaardigd. Pas in 2008, toen ikzelf verantwoordelijk werd voor de kansspelen, werd dat koninklijk besluit geëvalueerd. Er werd toen beslist een nieuw besluit met aangescherpte voorwaarden op te stellen, wat ook gebeurde in 2009. In 2009 werd ook beslist het nieuwe koninklijk besluit opnieuw te evalueren. In maart 2010 ging men daartoe effectief over. Mijn departement en andere leden van de federale regering hebben kennis genomen van het rapport ter zake van de kansspelcommissie. Onmiddellijk daarop werd een nieuw koninklijk besluit voorbereid. In de nogmaals aangescherpte voorwaarden werd rekening gehouden met opmerkingen van dat rapport.

Zoals men weet, is de federale regering in april 2010 gevallen. De voorbereiding van dat koninklijk besluit werd dan ook stopgezet. In de eerste periode na de verkiezingen was het niet mogelijk in een regering van lopende zaken dergelijke koninklijke besluiten te behandelen en niemand had verwacht dat de regeringsonderhandelingen zo lang zouden aanslepen. De verdere uitwerking van dat koninklijk besluit zou gebeuren door mijn opvolger die, naar men dacht, in september of oktober zou aantreden.

De regeringsvorming bleef ook in november uit. De gewijzigde wet, die in december 2009 werd goedgekeurd, zou op 1 januari 2011 in werking treden.

Daarvoor waren er uitvoeringsbesluiten nodig en half november is de regering dan bereid gevonden om verder werk te maken van de voorbereiding van de koninklijke besluiten. Vanaf dat ogenblik zijn we er opnieuw volop mee bezig geweest en hebben we ook prioriteiten vastgelegd. Weddenschappen, een heel domein dat ook moest worden geregeld, stonden daarbij wel bovenaan de lijst.

In december werd dan de problematiek van de belspelletjes opnieuw opgenomen. De eindvergadering van de interkabinettenwerkgroep was gepland voor 20 januari 2011. Het programma Basta, dat in Vlaanderen heel wat commotie heeft veroorzaakt, werd twee dagen voordien uitgezonden. Dat was een toevallige samenloop van omstandigheden. Het interview met mezelf was opgenomen in november 2010, op een moment dat het programma nog niet bestond. Ik wist ook niet precies wat de bedoeling ervan was.

De vergadering van 20 januari heeft wel degelijk plaatsgehad en heeft tot een akkoord geleid. We hebben het koninklijk besluit verder afgewerkt en na een vergadering van de kamercommissie waarop we zeer uitvoerig over alle elementen van het beleid hebben gediscussieerd, is het intussen ook op de Ministerraad gepasseerd. Het koninklijk besluit houdt een belangrijke aanscherping van de voorwaarden in. De vragen moeten op een duidelijke, transparante en ondubbelzinnige manier worden gesteld en moeten vooraf door de Kansspelcommissie worden goedgekeurd. De jackpotronde wordt afgeschaft. Bij die ronde dachten spelers dat ze een bepaald bedrag hadden gewonnen, terwijl ze eigenlijk alleen maar tot een volgende ronde werden toegelaten. Dat is nu verboden. Ook het systeem van de `open lijn', waarbij kijkers ten onrechte de indruk krijgen dat ze onmiddellijk toegang hebben tot het spel, wordt afgeschaft. Het is ook verboden misbruik te maken van zogezegde tijdslimieten. Als men aankondigt dat een ronde of een spel nog tien minuten duurt, dan mag men de spelers geen half uur meer laten binnenkomen. Ook dat is immers een manier om mensen te lokken.

Het koninklijk besluit moest niet verplicht voor de Ministerraad komen, maar om in deze tijden van lopende zaken zeker te zijn dat alle partijen van de meerderheid het zouden steunen, hebben we het toch op de Ministerraad besproken en aanvaard. Intussen zijn alle adviezen binnen en is het dossier bij de Raad van State, die vermoedelijk in de loop van de volgende weken advies zal uitbrengen. Indien er geen aanpassingen meer nodig zijn, verwachten we dat we het tegen eind maart kunnen publiceren.

Waarom worden belspelletjes niet helemaal verboden? We werken in het kader van een wet die door Kamer en Senaat unaniem, op enkele onthoudingen na, werd goedgekeurd. In de discussies over deze wet is een verbod op belspelletjes nooit ter sprake gekomen. Wel ging het over strengere voorwaarden en een betere controle en over het opnemen van belspelletjes in de kansspelwet, wat tot dan toe niet het geval was. Daardoor moest voortaan voor belspelletjes een vergunning worden aangevraagd, konden ze beter worden gecontroleerd, konden sancties en boetes worden opgelegd en kon vooral de vergunning worden geschorst of opgeheven.

In de toekomst zal dit wel mogelijk zijn. Bovendien zullen door een strenger koninklijk besluit de belspelletjes in de toekomst onder controle zijn. Gelet op het principe van de kansspelwet om te kanaliseren, maar niet om te verbieden, aangezien mensen toch willen spelen, is het beter een kader te creëren met de nodige controle waarbij de spelers worden beschermd. Wij hebben gehandeld in de filosofie van deze wet.

Als nu zou blijken dat de nieuwe voorwaarden onvoldoende zijn, dan zou ik ook voorstander zijn van het opleggen van een verbod. Er is evenwel een grote kans dat de wet nu sluitend is. Nieuwe misbruiken zijn zo goed als uitgesloten.

De heer Bert Anciaux (sp.a). - De staatssecretaris geeft blijk van interesse en kennis van het dossier. Ik hoop dat een strenger koninklijk besluit volstaat.

(La séance est levée à 16 h 55.)