5-34COM

5-34COM

Commission des Finances et des Affaires économiques

Annales

MERCREDI 9 FÉVRIER 2011 - SÉANCE DU MATIN

(Suite)

Demande d'explications de M. Bert Anciaux au vice-premier ministre et ministre des Finances et des Réformes institutionnelles sur «l'octroi et la répartition, par la Loterie nationale, de subsides et de moyens alloués à titre de sponsorisation» (nº 5-311)

M. le président. - M. Bernard Clerfayt, secrétaire d'État à la Modernisation du Service public fédéral Finances, à la Fiscalité environnementale et à la Lutte contre la fraude fiscale, répondra.

De heer Bert Anciaux (sp.a). - Elk jaar besteedt de Nationale Loterij vele duizenden euro aan subsidies en sponsoring van zeer uiteenlopende initiatieven. Een groot deel bestaat uit gemeenschapsmiddelen die door de Nationale Loterij worden bijeengebracht. Heel wat van die middelen worden door de Nationale Loterij zelf besteed aan gemeenschapsactiviteiten. Niettemin vind ik dat het gaat om overheidsgeld, ook al is de Nationale Loterij een naamloze vennootschap van publiek recht.

Hoeveel middelen verzamelt de Nationale Loterij jaarlijks uit de organisatie van gokactiviteiten? Hoe evolueerden die cijfers van 2006 tot en met 2010? Hoe evalueert en duidt de minister die evolutie? Beschikt de Nationale Loterij nog over andere inkomsten en zo ja, van welke omvang en vanuit welke bronnen? Wat zijn de jaarlijkse uitgaven van de Nationale Loterij van 2007 tot en met 2010? Hoe evalueert en duidt de minister die evolutie?

Waarom maakt de Nationale Loterij een onderscheid tussen subsidies en sponsoring? Wat zijn de procedures die daarbij gehanteerd worden? Wie beoordeelt dat onderscheid? Waarom bestaat dat verschil? Hoe worden de middelen over subsidies, sponsoring en ondersteuning verdeeld en wie zijn de begunstigden? Zijn er controleerbare criteria bij het bepalen van de hoegrootheid van de middelen die toegekend worden? Is er sprake van een politieke verdeling van die middelen? Wie controleert die activiteiten op de correctheid van de verdeling van subsidies en sponsorgelden? Kan de minister verzekeren dat bij de verdeling van de ondersteuning van de Nationale Loterij, aspecten zoals favoritisme, machtsmisbruik en zo meer niet bestaan? Zo ja, waarop baseert hij die waarborg? Kan hij daarvoor naar een controleorgaan verwijzen? Zo ja, welk? Zo neen, welke maatregelen ondernam of plant de minister om de controle te organiseren? Vindt de minister het niet noodzakelijk dat ook het parlement hierbij een rol speelt of beoordeelt hij het democratisch gehalte van toezicht en controle momenteel als voldoende en waterdicht?

Welke return koppelt de Nationale Loterij aan al die steun? Hoe beoordeelt de minister mijn bezorgdheid dat een georganiseerde reclame voor gokken vaak een pervers effect sorteert, in het bijzonder bij maatschappelijk kwetsbare en uitgesloten groepen?

Geldt het Cultuurpact bij de verdeling van de middelen?

De heer Bernard Clerfayt, staatssecretaris voor de Modernisering van de Federale Overheidsdienst Financiën, de Milieufiscaliteit en de Bestrijding van de fiscale fraude. - Ik lees het antwoord van de minister.

Aangezien de vraag naar financiële gegevens over uitgaven en ontvangsten van de Nationale Loterij over de laatste vijf jaar louter het verstrekken van statistisch cijfermateriaal betreft, zal ik het geachte lid een tabel bezorgen die alle gewenste informatie bevat.

Het boekjaar 2010 van de Nationale Loterij is nog niet afgesloten, zodat er voor dat jaar nog geen definitieve en volledige gegevens kunnen worden verstrekt. Wat de omzetcijfers voor 2010 betreft, verwijs ik naar het persbericht van 5 januari 2011 van de Nationale Loterij dat ik de heer Anciaux eveneens zal bezorgen en waarin de evolutie van de omzet kort wordt toegelicht.

Het volledige jaarverslag 2009 kan worden geconsulteerd en gedownload via de website van de Nationale Loterij.

Ik kom nu tot het verschil tussen sponsoring en subsidiëring. Sponsoring is een commerciële overeenkomst waarbij de sponsor meestal financiële steun toezegt aan een organisatie, een project of een activiteit in ruil voor bepaalde tegenprestaties of omdat hij zijn naam wil verbinden aan de uitstraling of het imago van de gesponsorde activiteit. Een subsidie daarentegen is een eenzijdige administratieve beslissing van een overheid die beslist om financiële steun te verlenen aan een initiatief of organisme waarvan wordt geoordeeld dat zij van algemeen maatschappelijk nut is, zonder dat deze overheid daarbij concrete tegenprestaties bedingt.

Ik start met de subsidies. De winst van de Nationale Loterij is ingevolge de wet van 19 april 2002 tot rationalisering van de werking en het beheer van de Nationale Loterij bestemd voor doeleinden van openbaar nut. Sommige begunstigden worden in de wet zelf vernoemd: ontwikkelingshulp, de Nationale Kas voor Rampenschade, de Koning Boudewijnstichting en het Belgisch Overlevingsfonds. In uitvoering van die wet bepaalt een in Ministerraad overlegd koninklijk besluit elk jaar hoe de winst van de Nationale Loterij in de vorm van subsidies wordt verdeeld. Voor de subsidies van het boekjaar 2009 verwijs ik naar het koninklijk besluit van 12 oktober 2010 dat op 21 oktober 2010 gepubliceerd werd in het Belgisch Staatsblad.

Het beheerscontract dat de staat met de Nationale Loterij heeft afgesloten en dat werd goedgekeurd bij koninklijk besluit van 30 juli 2010, bepaalt dat de Nationale Loterij jaarlijks 225 300 000 euro ter beschikking moet stellen voor de toekenning van subsidies door de overheid.

Van dat bedrag wordt, met toepassing van artikel 62bis van de bijzondere wet van 16 januari 1989 betreffende de financiering van de Gemeenschappen en de Gewesten, vooraf 27,44% rechtstreeks overgemaakt aan de Gemeenschappen. Het beheerscontract voorziet tevens in een subsidiecomité dat advies verleent inzake de subsidiëring op bepaalde domeinen. Voor meer details over de subsidies verwijs ik het geachte lid naar het subsidiecharter van de Nationale Loterij dat op haar website beschikbaar is.

Volledigheidshalve verwijs ik ook naar mijn antwoord op parlementaire vraag nummer 178 van 8 december 2010 van volksvertegenwoordigster De Ridder en nummer 4-1350 van 31 juli 2010 van senator Van Hauthem. In die antwoorden wordt dieper ingegaan op de subsidiëring met geld afkomstig uit de winst van de Nationale Loterij.

De conclusie luidt dat de subsidies van de Nationale Loterij op een transparante manier worden toegekend. De namen van de begunstigden en de toegekende bedragen worden in het jaarlijkse koninklijk besluit met het verdeelplan opgenomen. De subsidies die ik voor de dienstjaren 2009 en 2010 via een ministerieel besluit toegekend heb, kan men terugvinden in het antwoord op voornoemde vraag van mevrouw De Ridder.

Wat de sponsoring betreft, bepaalt artikel 49 van het beheerscontract dat sponsoring voor de Nationale Loterij zowel een marketing- als handelsinstrument is. Sponsoring moet echter ook een rol spelen in het bereiken van het sociaal en maatschappelijk doel van de Nationale Loterij. Volgens het nieuwe beheerscontract worden de sponsorstrategie en het sponsorplan alsook de budgettaire verdeling over de verschillende categorieën sport, cultuur, evenementen, sociaal, niet-commercieel, nationaal prestige, media en proximity jaarlijks door het directiecomité op voordracht van de marketingdirecteur goedgekeurd en door de raad van bestuur bevestigd. Voor de uitvoering van dit plan gaat de dienst sponsoring enerzijds proactief contracten afsluiten met organisatoren van manifestaties en evenementen die passen binnen de merkstrategie van Lotto, Euro Millions, Win for Life of de Nationale Loterij in het algemeen. Anderzijds worden sponsoraanvragen geëvalueerd in functie van die strategie en de geleverde return voor het geïnvesteerde budget. In de evaluatie houdt de Nationale Loterij ook rekening met de beoogde doelgroep, de spreiding van de acties over de twaalf maanden van het jaar en over de tien provincies en een evenwichtige verdeling tussen stedelijke en rurale gebieden.

Op die manier wordt gepoogd om via een evenwichtige spreiding alle spelers van de verschillende producten te bereiken. Van elk positief geëvalueerd sponsordossier wordt een verslag ter goedkeuring aan de marketingdirecteur en de gedelegeerd bestuurder voorgelegd. Daarin wordt ook de geleverde return voor het geïnvesteerde bedrag opgenomen. Vervolgens wordt met de organisator een sponsorcontract gesloten. Voor elk contract wordt de onderhandelde return gecontroleerd en moet de organisator de nodige bewijsstukken van de return voorleggen alvorens de factuur wordt betaald.

Jaarlijks worden meer dan 830 evenementen, manifestaties of organisaties gesponsord. Aangezien de Nationale Loterij in een sterk concurrentiële omgeving opereert en met elke organisator een vertrouwelijkheidscontract werd gesloten, kunnen geen sponsorbedragen per individueel dossier worden bekendgemaakt. De verdeling van het sponsorbudget over de taalgroepen volgt grotendeels de verdeelsleutel van 60% voor Nederlandstalige dossiers en 40% voor Franstalige dossiers.

Van alle aanvragen wordt ongeveer drie vierde na onderhandeling goedgekeurd en een vierde wordt afgewezen. De voornaamste redenen van afwijzing zijn: het niet passen binnen de sponsorstrategie, het niet bereiken van de beoogde doelgroepen, aanvragen die te laat binnenkomen, gebrek aan professionalisme van de organisator, negatieve evaluatie van de voorgaande editie, onvoldoende return voor het gevraagde bedrag of aanvragen voor subsidiëring van werkingskosten in plaats van sponsoring van een manifestatie.

De sponsorstrategie wordt ook in het jaarverslag van de Nationale Loterij uiteengezet en kan tevens op de website van de Nationale Loterij worden geconsulteerd.

Op de vraag over het mogelijk pervers effect van georganiseerde reclame voor gokken kan ik het volgende antwoorden.

Het is de taak van de Nationale Loterij om, als sociaal verantwoordelijke en professionele aanbieder van spelplezier, aan de consument die zich aangetrokken voelt tot kansspelen, een verantwoord, aantrekkelijk en veilig alternatief te bieden voor de ontelbare andere gokmogelijkheden die, al dan niet op legale wijze, op de markt zijn. Dit kanalisatiebeleid is opgelegd in het beheerscontract tussen de staat en Nationale Loterij en gaat onvermijdelijk gepaard met de nodige reclame om de speler naar die alternatieve spelen aan te trekken.

De Nationale Loterij hanteert in haar reclamebeleid een aantal normen en beperkingen die in haar ethische charter zijn opgenomen. Ook heeft zij recent het certificaat responsible gaming van de Europese vereniging van staatsloterijen (European Lotteries, EL) gekregen. De EL-standaarden voor verantwoord spel, die recht geven op dergelijk certificaat en die de strengste zijn uit de spelsector, leggen onder meer een aantal beperkingen en verplichtingen op.

Tot slot zijn alle studies het erover eens zijn dat loterijspelletjes zoals Lotto en krasspelen veel minder risico op verslaving met zich brengen dan bingo's, casinospelen en kansspelautomaten en dat het risico op perverse neveneffecten dan ook eerder theoretisch is.

De heer Bert Anciaux (sp.a). - Het antwoord bevredigt mij niet volledig.

Ten eerste heeft de staatssecretaris niet aangegeven op basis van welke criteria de subsidies worden verdeeld. Ik betwijfel trouwens of die bestaan.

Ten tweede weigert de regering om de gegevens over de sponsoring bekend te maken en ze geeft daarvoor als reden op dat de Nationale Loterij zich in een `concurrentiële omgeving' op de markt bevindt. De staatssecretaris beweert dat het overgrote deel van de concurrenten van de Nationale Loterij illegaal op de markt zijn. Dat is toch een rare redenering. Het is mijn recht als parlementslid om te weten hoe de Nationale Loterij haar middelen via subsidies en sponsoring verdeelt. De regering mag zich niet achter een of andere drogreden verschuilen om de cijfers niet bekend te maken. Ik hoop dat de commissie mij steunt om in dit dossier totale openheid te krijgen.