4-116 | 4-116 |
(Pour la proposition d'avis motivé adoptée par la commission des Affaires institutionnelles, voir document 4-1607/2.)
M. Louis Siquet (PS), corapporteur. - Le 26 octobre 2009, le Parlement de la Communauté germanophone a soulevé un conflit d'intérêts dont la Chambre a été informé par lettre datée du 27 octobre 2009.
La concertation entre ces deux assemblées n'ayant pas abouti à une solution, le président de la Chambre a, par lettre du 21 janvier 2010, transmis pour avis le conflit d'intérêts au Greffe du Sénat.
La commission des Affaires institutionnelles a consacré deux réunions à l'élaboration d'une proposition d'avis motivé.
En tant que sénateur de la Communauté germanophone, j'ai indiqué que la structure de l'État belge, ainsi que son évolution à travers les différentes réformes, est, jusqu'ici, le fruit de compromis entre les groupes de sa population et les entités fédérées qui les représentent.
Le fonctionnement harmonieux de l'État fédéral belge suppose que les décisions prises en matière institutionnelle fassent l'objet d'un consensus, aussi large que possible, entre les Communautés et Régions de notre pays. Il s'agit d'instaurer et de préserver un équilibre entre leurs intérêts.
La Communauté germanophone a un intérêt existentiel à la poursuite de cette recherche d'un consensus. Pour être plus précis, il suffit de remplacer BHV par Communauté germanophone pour mesurer l'enjeu que représente cette problématique pour ma Communauté.
En ce qui concerne la suite de la discussion, je vous prie de vous référer au rapport écrit.
De cette discussion résulte une proposition d'avis motivé dont je vous lis le texte :
De Senaat neemt akte van de opdracht die de Koning aan de heer Jean-Luc Dehaene, minister van Staat heeft verleend, zoals omschreven in de regeringsverklaring van 25 november 2009, namelijk `het maken van een voorstel ten gronde voor de eerste minister en de voorzitters van de meerderheidspartijen, die de onderhandelingen zullen voeren inzake institutionele problemen en in het bijzonder Brussel-Halle-Vilvoorde.'
Der Senat bestätigt seinen früheren Standpunkt, gemäss dem die Suche nach einer Lösung der institutionellen Probleme der Schaffung eines geeigneten Rahmens bedarf, der es ermöglichen muss, zu einem konstruktiven Ergebnis zu gelangen.
In Anbetracht dessen muss das Ergebnis der Arbeiten des Herrn Staatsministers Jean-Luc Dehaene abgewartet werden.
La proposition d'avis motivé nº 4 de M. Vandenberghe et consorts est adopté par 13 voix contre une. Les autres propositions 1, 2 et 3 deviennent sans objet.
La commission des Affaires institutionnelles vous propose d'adopter l'avis motivé nº 4 de M. Vandenberghe et consorts.
Je remercie les services de la commission pour l'aide qu'ils ont apportée lors de l'élaboration de ce rapport.
De heer Joris Van Hauthem (VB). - Het is een beetje pijnlijk dat uitgerekend de heer Siquet verslag moet uitbrengen. Zijn voorganger, de heer Collas, had zich immers in het parlement van de Duitstalige Gemeenschap onthouden over de vraag of dat parlement een belangenconflict moest indienen.
Voor de vierde keer moet de Senaat een - al dan niet gemotiveerd - advies aan het overlegcomité inzake de zaak Brussel-Halle-Vilvoorde formuleren. De wetsvoorstellen in de Kamer liggen intussen onder een laag stof. Het begint op een vaudeville te lijken.
Leg maar eens aan een buitenlander uit hoe een minderheid een wetsvoorstel dat de meerderheid in het parlement heeft ingediend, sinds 8 november 2007 tot vandaag, en wellicht tot na de paasvakantie, kan blijven tegenhouden.
Ik wil enkele kanttekeningen maken.
Als uitgangspunt wordt gesteld dat de ene gemeenschap niet mag ageren tegen de andere. Om dat uitgangspunt te eerbiedigen bestaan er in ons land echter regels. De Grondwet en de bijzondere wetgever hebben het systeem uitgewerkt van de bijzondere meerderheden - een tweederde meerderheid én een meerderheid in elke taalgroep - om te verhinderen dat beide gemeenschappen confronterend tegenover elkaar staan. Welnu, voor de kieswetgeving is geen bijzondere meerderheid vereist. Het inroepen van een belangenconflict naar aanleiding van het voorstel over Brussel-Halle-Vilvoorde fnuikt dus de democratie.
Er wordt bovendien misbruik gemaakt van de procedure van het belangenconflict. Verschillende parlementen kunnen van die procedure gebruik maken. Dat is nu eenmaal zo. De wetgever en de bijzondere wetgever staan toe dat parlementen die decreetgevende en wetgevende bevoegdheden hebben en die ordonnanties kunnen uitvaardigen, in het spel van het belangenconflict meespelen. Als Vlamingen zijn we op dat vlak benadeeld. Tot daar aan toe.
Het kan echter niet door de beugel dat een parlement, in dit geval het parlement van de Duitstalige Gemeenschap, twee jaar na de stemming in een commissie in de Kamer plots tot de vaststelling komt dat het goedgekeurde voorstel zijn belangen zou kunnen schaden. Dat is onaanvaardbaar. Collega Coveliers en ikzelf hebben een voorstel ingediend om de wet in verband met het belangenconflict te wijzigen. We stellen voor dat alle parlementen met decreetgevende en wetgevende macht meespelen in het spel van het belangenconflict, op voorwaarde dat ze tegelijk een belangenconflict inroepen en niet de een na de andere. Het verdient aanbeveling dat voorstel op zijn minst te agenderen in de commissie voor de Institutionele Aangelegenheden.
De procedure van het belangenconflict wordt ook inhoudelijk misbruikt. De vorige keer heeft de heer Vandenberghe terecht gezegd dat het aan het parlement dat het belangenconflict inroept, toekomt om het belang te bepalen.
De voorzitter van het Waals Parlement verklaarde bij het inroepen van het belangenconflict dat het Waals Gewest in wezen geen belang had bij de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde. Ik stel vast dat het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap nu gewoon zegt dat de Duitstalige Gemeenschap geen belang heeft, maar ingaat op een vraag - wellicht van de federale regering en van een aantal politici aan Nederlandstalige en Franstalige kant - om de zaak te rekken zodat een onderhandelde oplossing uit de bus kan komen.
Excuseer, maar dat is niet het belang van de Duitstalige Gemeenschap. Als woordvoerder van die gemeenschap zou de heer Siquet het punt moeten aangeven waarmee zijn gemeenschap onmogelijk kan instemmen en op grond waarvan ze dus een belangenconflict inroept. Niet het belang van de Duitstalige Gemeenschap staat op het spel, maar wel het belang van de koninklijke onderhandelaar om na een zoveelste belangenconflict een onderhandelde oplossing te bereiken.
Het misbruik is dus tweevoudig: proceduraal en inhoudelijk.
Tot slot wens ik de rol van onze assemblee in deze zaak even te bekijken.
Als ik de verschillende adviezen bekijk die we al aan het Overlegcomité hebben moeten geven op verzoek van, ten eerste, de Franse Gemeenschap, ten tweede, de COCOF, ten derde, het Waals Parlement, en, ten slotte, het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap, dan stel ik vast dat de adviezen van onze assemblee, die geacht wordt au-dessus de la mêlée te staan, telkens ingaan op wat de federale regering in feite wil.
In het belangenconflict ingeroepen door het Parlement van de Franse Gemeenschap, heeft de Senaat op 19 maart 2008 volgend advies gegeven: `De Senaat neemt akte van de diverse standpunten. De Senaat stelt vast dat het zoeken naar een oplossing van het probleem is geagendeerd in het kader van de lopende onderhandelingen, zoals weergegeven in het voorstel van bijzondere wet houdende institutionele maatregelen.' We zijn twee jaar verder en dat voorstel van bijzondere wet ligt nog steeds onder een dikke laag stof bij de Senaat.
De heer Hugo Vandenberghe (CD&V). - Niets belet ons dat te gelegener tijd af te stoffen.
De heer Joris Van Hauthem (VB). - In het belangenconflict ingeroepen door de COCOF brengt de Senaat op 20 november 2008 volgend niet-advies uit: `De Senaat neemt akte van de diverse standpunten. De Senaat stelt vast dat het zoeken naar een oplossing van het probleem, waarvan de behandeling in de Kamer van volksvertegenwoordigers aanleiding geeft tot een belangenconflict, samenloopt met de onderhandelingen tot institutionele hervormingen.' Natuurlijk, want toen was het wetsontwerp houdende institutionele hervormingen nog nooit aan bod gekomen in deze Senaat. De Senaat volgt dus gewoon de meerderheid.
In het belangenconflict ingeroepen door het Waals Parlement heeft de Senaat op 25 juni 2009 - niet eens zo lang geleden - volgend advies verstrekt: `In het licht van de discussie, zoals weergegeven in het commissieverslag nr. 4-1286/1, stelt de commissie voor om geen gemotiveerd advies uit te brengen aan het overlegcomité, bedoeld in artikel 31, §1, van de gewone wet van 9 augustus 1980 tot hervorming der instellingen, gegeven de institutionele initiatieven en onderhandelingen die na de regionale regeringsvormingen zullen plaatsvinden. De Senaat is van oordeel dat daartoe een geëigend dialogerend kader moet gevormd worden dat tot een constructief resultaat moet leiden.' De Senaat bracht dus geen gemotiveerd advies uit, maar gaf wel een advies, uiteraard zonder de steun van onze fractie.
Nu is het advies, dat er geen is, om te wachten op Jean-Luc Dehaene. Dat is de kern van de zaak. De Senaat adviseert het overlegcomité om te wachten op Jean-Luc Dehaene, die straffer is dan de paus, want hij kan Pasen van 4 april naar 18 april verleggen.
De Senaat mag dan zijn rol als bemiddelaar bij belangenconflicten ernstig willen nemen, maar ik ga ervan uit dat hij dat niet kan. Welnu, precies dit advies bewijst dat de Senaat die rol niet ernstig kan en wil nemen.
Alle adviezen, al dan niet gemotiveerd, hebben altijd in de lijn gelegen van wat de regering op dat moment beslist had. De rol van de Senaat is wat dat betreft uitgespeeld.
Ook inzake de termijnen schakelt de Senaat zich in in de politiek van de regering, van de meerderheid. De Senaat heeft heel bewust de termijn van dertig dagen die in de wet is vastgelegd voor het behandelen van belangenconflicten, telkens weer zeer bewust overschreden om de meerderheid de gelegenheid te geven welke oplossing dan ook te vinden.
In dit belangenconflict is dat zeer duidelijk gebleken. Ik heb de voorzitter daarover in de plenaire vergadering en in het Bureau aangesproken. Het verslag van de bijeenkomst tussen de Kamer en het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap is gepubliceerd op 18 januari! Had de Senaat dan geen tijd genoeg om met de commissie voor de Institutionele Aangelegenheden en nadien in plenaire vergadering bijeen te komen om een advies te formuleren? Men heeft het dossier laten liggen en men heeft dat heel bewust gedaan. Vandaag zijn we 18 maart!
Als een parlementaire instelling heel bewust de termijnen die in de wet worden opgelegd, uit de hand laat lopen, terwijl ze zichzelf de rol toemeet van bemiddelaar inzake belangenconflicten, dan kan ze de pretentie om te bemiddelen bij wat voor conflict dan ook waarbij deelstaten en federale overheid betrokken zijn, beter laten varen.
De heer Louis Ide (Onafhankelijke). - Ik blijf zelfs op mijn plaats zitten. Het is nu al de vierde keer dat wij hetzelfde dossier behandelen, het zou zonde zijn het tapijt daarvoor nog te verslijten.
Het woord surrealisme is in dit land al voor heel wat dossiers gebruikt, gisteren nog in de Kamer. Nog eentje erbij kan wellicht geen kwaad.
Eigenlijk wens ik geen verklaring meer af te leggen. Alles is al gezegd. Ik heb ook geen inspiratie meer. Het is alsof we voor de vierde maal dezelfde citroen uitpersen, in de hoop dat er nog wat sap uitkomt. Elk woord is er een te veel.
Wij gaan dit advies alvast wegstemmen en de amendementen van de heren Coveliers, Lambert en Van Hauthem aannemen.
Mevrouw Lieve Van Ermen (LDD). - Wat een kruisweg heeft dit dossier al niet afgelegd!
Eerst een belangenconflict door het Parlement van de Franse Gemeenschap, dan een belangenconflict door de Vergadering van de Franse Gemeenschapscommissie, dan weer een belangenconflict door het Waals Parlement en nu als wanhoopsdaad nog een belangenconflict door het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap, die als gemeenschap eigenlijk niets heeft uit te staan met het splitsen van dit kiesarrondissement.
Dit wordt een dusdanig surrealistisch spektakel dat het bijna een eerbetoon is aan René Magritte. De Duitstalige Gemeenschap gaf zelfs expliciet toe dat haar belangen niet werden geschaad. Om deze meerderheid in stand te houden, wordt de procedure misbruikt en blijven de problemen zich nog steeds opstapelen.
Dit is politique politicienne van de bovenste plank. Kan het dan verrassen dat het vertrouwen van de burger in de politiek zoek is? Ik vraag me trouwens af waarom Vlamingen een Franstalige uitdrukking als politique politicienne gebruiken. Was dat misschien al een teken aan de wand? Minder dan één burger op vijf heeft nog vertrouwen in de politici. Dat kan ook niet anders met een dergelijk vastgeroest beleid. Alle beslissingen worden op de lange baan geschoven, met dit dossier als intriest hoogtepunt.
Overigens is er ook nog het arrest van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens dat bepaalt dat een onafhankelijk gerechtshof de geldigheid van de verkiezingen dient vast te stellen. Of een dergelijk orgaan er in België komt en of die bevoegdheid toegekend wordt aan bijvoorbeeld het Grondwettelijk Hof, is onzeker aangezien het Parlement zelf de geldigheid van de verkiezingen vaststelt. Het poortje blijft dus dicht en deze keer niet door de sloten van de Kamer te vervangen, zoals in april 2008 gebeurde. Bijgevolg komen we opnieuw in dezelfde mallemolen terecht. Eigenlijk is het advies van de Senaat een regelrechte uitnodiging voor het Brussels Gewest om als allerlaatste een belangenconflict in te dienen. Uiteraard kan LDD dit niet goedkeuren. Wij willen geen verder gedraal en uitstel, zodat we Brussel-Halle-Vilvoorde eindelijk onverwijld kunnen splitsen.
M. Philippe Moureaux (PS). - Je voudrais tout d'abord remercier la Communauté germanophone à laquelle, reconnaissons-le, on a demandé un exercice peu aisé. Je la remercie d'avoir donné du temps au temps afin de permettre, je l'espère, la recherche d'une solution raisonnable dans un conflit dangereux compte tenu de sa haute valeur symbolique - ce sont toujours les plus difficiles à résoudre.
Je voterai donc, dans cet esprit, la proposition de notre commission, en sachant, paradoxe assez étonnant, que ce faisant je pose à la fois un acte d'impuissance et un acte de sagesse. Un acte d'impuissance, car nous n'avons pas été capables dans cette assemblée de résoudre ce problème brûlant, et un acte de sagesse car en votant ce texte, nous espérons qu'une bonne partie du monde politique reviendra à la raison.
Je terminerai en formant le voeu que l'on ne renoue pas une nouvelle fois avec ce type de procédure. J'espère que ce qui reste de sagesse dans ce royaume permettra de réunir une majorité dans nos deux communautés.
De heer Geert Lambert (Onafhankelijke). - Voor de zoveelste keer spreken we in deze assemblee over het heikele dossier Brussel-Halle-Vilvoorde. Ik ben het eens met collega Moureaux wanneer hij zegt dat het om een niet onbelangrijk dossier gaat, waar veel symboliek aan vastzit, wat politiek bijzonder gevaarlijk is. In alle besprekingen van de belangenconflicten heb ik steeds herhaald dat ik voorstander ben van een onderhandelde oplossing, omdat die een uitweg biedt. We weten allemaal dat het eenzijdig goedkeuren van de BHV-wetsvoorstellen in de Kamer tot een ernstige regeringscrisis zou leiden.
Anderzijds is onze assemblee er opnieuw niet in geslaagd om onze grondwettelijke taak om oplossingen aan te reiken voor conflicten tussen de gemeenschappen tot een goed einde te brengen. De heer Moureaux noemt dat sagesse, volgens mij is het veeleer onmacht. Het is pijnlijk om vast te stellen dat we voor het hele BHV-vraagstuk de belangenconflictprocedure misbruikt hebben om tijd te winnen, terwijl de procedure ab initio niet bedoeld was voor een dossier als dat van BHV. Tegelijkertijd waren we niet echt bezig om een oplossing te zoeken.
Ik betreur dat onze assemblee na het eerste belangenconflict niet klaar en duidelijk heeft toegegeven dat ze niet in staat was een oplossing te vinden en niet onmiddellijk het dossier uit handen heeft geven, in de plaats van telkens het spel mee te spelen. De meerderheid had, zo ze dat zelf had gewenst, kunnen wachten op een stemming in de Kamer. Zo hadden we niet moeten meespelen in een vaudeville.
Tegen de paasvakantie zou de koninklijke opdrachtgever een oplossing voor BHV voorstellen. Zo was het ons beloofd. Ik heb een amendement ingediend omdat ik vind dat de Senaat zich niet kan verschuilen achter een koninklijke opdracht. We kunnen inderdaad niet zomaar zeggen dat `een geëigend kader moet worden gevormd dat tot een constructief resultaat moet leiden', zoals vermeld staat in het gemotiveerd advies, als het instrument van het belangenconflict dat in de Grondwet is ingeschreven, ons niet vooruit helpt.
In mijn amendement, dat eigenlijk mijn vroegere amendementen overneemt, zeg ik dat het opgeworpen belangenconflict ongegrond is en dat de voorliggende BVH-wetsvoorstellen in de Kamer verder kunnen worden behandeld.
Hoezeer ik ook voorstander ben van een onderhandelde oplossing, toch vind ik dat we, als de paasklokken niet de gewenste oplossing brengen, moeten zeggen dat de tijd verstreken is. De Senaat zou best mijn amendement goedkeuren. Het is politiek ongevaarlijk, maar het maakt wel bijzonder goed duidelijk dat we een definitieve oplossing willen, zodat we niet nog eens een vaudeville als deze moeten meemaken.
De heer Joris Van Hauthem (VB). - Ik heb zeer goed geluisterd naar de woorden van de heer Moureaux. Als hij het woord neemt is dat nooit zonder betekenis. Als de heer Moureaux nu echter al de heilige geest aanroept om tot een oplossing te komen, zijn we effectief ver gekomen.
Amendement nº 1
M. le président. - À la proposition d'avis motivé, MM. Van Hauthem et Coveliers proposent l'amendement nº 1 (voir document 4-1607/3) ainsi libellé :
Remplacer le texte de l'avis motivé par ce qui suit :
« Le Sénat
Amendement nº 2
M. le président. - À cette même proposition, M. Lambert propose l'amendement nº 2 (voir document 4-1607/3) ainsi libellé :
Dans le texte de la proposition d'avis motivé, remplacer les alinéas 2 à 5 par ce qui suit :
« Le Sénat estime que le conflit d'intérêts soulevé est recevable mais non fondé.
Le Sénat juge que l'examen des propositions de loi pendantes peut être poursuivi. »
-La discussion est close.
-Le vote sur les amendements est réservé.
-Il sera procédé ultérieurement au vote sur la proposition de la commission.