3-143 | 3-143 |
(Voor de tekst aangenomen door de commissie voor de Buitenlandse Betrekkingen en voor de Landsverdediging: zie stuk 3-1470/5.)
M. Pierre Galand (PS), rapporteur. - Je vais essayer d'être bref mais il est important de rappeler que Mme de Bethune a déposé une proposition de résolution suivie du dépôt d'une deuxième proposition par M. Brotcorne. Je voudrais aussi, avant d'en venir au rapport proprement dit, remercier mon collègue Lionel Vandenberghe qui me donne l'occasion de faire ce rapport.
Le 29 novembre dans cette assemblée, nous avons adopté un accord de coopération entre la Belgique et l'Éthiopie. C'est un instrument d'action pour réagir à la situation préoccupante dans ce pays. Les deux rapporteurs ont finalement eu une approche complémentaire de l'approche de la situation. Nous visons à alerter notre gouvernement sur une situation qui est des plus inquiétantes.
Le 15 mai dernier, il y a eu des élections. Leur résultat a donné lieu à des interprétations différentes par le gouvernement éthiopien qui s'est approprié les votes à une très large majorité et par les observateurs internationaux, dont ceux de la Commission et du Parlement européens, qui estimaient que l'EPRDF, parti au gouvernement, avait non seulement procédé à des déclarations extrêmement rapide sur des résultats qui sont à mettre en question.
Au mois de juin, les principales organisations de défense des droits de l'homme se sont inquiétées de constater qu'il y avait un retournement total de la situation avec une détérioration complète des droits de l'homme du fait même du gouvernement dominé par l'EPRDF : arrestations massives, répression des manifestations, spécialement des manifestations pacifiques des étudiants, assassinats ciblés, plus de quatre-vingts morts, déplacement forcé de population. Toutes ces formes de violations inquiétaient la communauté internationale et le Parlement européen qui ont d'ailleurs pris position à ce sujet.
Au mois de juillet, une nouvelle étape est franchie, car l'EPRDF prive l'opposition de toute possibilité d'action au parlement. Cette situation dégénère de mois en mois.
Enfin, de nouvelles tensions ont été observées en décembre entre l'Éthiopie et l'Érythrée au sujet de leur frontière commune. Vous savez qu'après la guerre de 1998-2000, il avait été décidé que ce seraient les Nations unies qui se chargeraient de fixer cette frontière entre ces deux pays autrefois unifiés. Cette guerre fit quatre-vingt mille morts. Il y a donc lieu d'être extrêmement préoccupés par ce sujet aujourd'hui.
C'est donc à juste titre que notre commission a estimé devoir examiner ces propositions de résolution en urgence et de vous proposer aujourd'hui, une résolution qui confirme l'ensemble de préoccupations que je viens de vous décrire et qui demande à notre assemblée de veiller à ce que tant le gouvernement belge que l'Union européenne suivent l'évolution de la situation dans cette région, du point de vue de la démocratie, des droits de l'homme mais aussi de celui des risques de guerre entre l'Érythrée et l'Éthiopie.
Nous devons veiller à ce que le gouvernement belge fasse valoir auprès de l'Union européenne que nous devons rappeler à l'Érythrée et à l'Éthiopie que nous sommes très attentifs à éviter la guerre et au rétablissement de la démocratie et des droits de l'homme.
De heer Lionel Vandenberghe (SP.A-SPIRIT). - Ik sluit me aan bij het schitterende verslag van onze collega. In deze vredestijd zal de Senaat ook deze resolutie over Ethiopië willen goedkeuren. Geweld lost immers geen enkel probleem op.
Samen met de resolutie over Iran zal de Senaat dan twee krachtige signalen naar de regering sturen. Hopelijk zullen de minister van Buitenlandse Zaken en de minister van Ontwikkelingssamenwerking er terdege rekening mee houden.
Mevrouw Sabine de Bethune (CD&V). - Op mijn beurt wil ik de rapporteur danken voor zijn interessant verslag. Ik dank ook de heer Brotcorne voor zijn voorstel van resolutie, op grond waarvan mijn voorstel van resolutie nuttig kon worden geamendeerd. Ik wil in het bijzonder collega's Lionel Vandenberghe, Roelants du Vivier en Galand danken voor de amendementen waarmee ze de tekst van de resolutie hebben versterkt.
Ik dank alle commissieleden die ondanks de drukte van deze week de tijd hebben gevonden voor een discussie over deze belangrijke actualiteit.
Aldus heeft de Senaat zijn specifieke verantwoordelijkheid voor het buitenlandse beleid andermaal ter harte kunnen nemen. In het huidige bicamerale stelsel is dat toch een van de meerwaarden van onze assemblee. CD&V dankt heel speciaal de senaatsvoorzitter die dat allemaal mogelijk heeft gemaakt.
De Hoorn van Afrika is de voorbije decennia geteisterd door dictaturen, burgeroorlogen en afscheidingsconflicten. De jongste jaren is in die situatie, zij het met horten en stoten, verandering gekomen. Eritrea werd een onafhankelijke staat en het grensconflict met het buurland Ethiopië is voorlopig bijgelegd. Somalië doet menige inspanning om het centraal gezag te herstellen en om de rechtsstaat op te bouwen. In Ethiopië kwam recentelijk een schuchter, maar hoopgevend democratiseringsproces op gang. Dat zijn hoopgevende tekenen voor een regio die zwaar te lijden heeft onder oorlogsgeweld, honger en armoede.
Op 15 mei vonden in Ethiopië de eerste democratische verkiezingen plaats. Ondanks enkele kleinere incidenten en andere kinderziekten op weg naar de democratie verliepen de campagneperiode en de verkiezingsdag vrij vlot. De huidige meerderheidspartij van premier Zenawi en de oppositie waren bereid de democratie in Ethiopië definitief op gang te brengen. De internationale gemeenschap kon dat alleen maar toejuichen en ondersteunen. Ze heeft dat dan ook gedaan en ik verwijs hiervoor naar de steun van de EU die meer dan 50% van de Ethiopische begroting uitmaakt. Collega Galand heeft verwezen naar het samenwerkingsakkoord met Ethiopië en de memorie van toelichting bij de resolutie geeft aan dat Ethiopië een tijd lang een partnerland van België is geweest. Vandaag is dat niet langer het geval, maar er lopen nog veelvuldige projecten die ons land tot een goed einde zal brengen.
Tot onze grote spijt moeten we echter vaststellen dat de democratische wil van de kiezers door de huidige machthebbers niet erkend werd. Meer nog, ondanks het vreedzaam protest van de oppositie en de wil om via een dialoog tot een oplossing te komen, heeft de regerende partij alles in het werk gesteld om het democratisch proces gewelddadig in de kiem te smoren. De persvrijheid werd aan banden gelegd, oppositieleiders werden gearresteerd, protestbetogingen in meerdere steden werden bloedig uit elkaar geslagen met tientallen doden en vele honderden gewonden tot gevolg. Meer dan 40.000 mensen werden gearresteerd en worden in lamentabele omstandigheden en zonder enig vorm van proces vastgehouden. De internationale gemeenschap is zich ervan bewust dat het respect voor de mensenrechten in Ethiopië ver te zoeken is en wil via diplomatieke weg alles in het werk stellen om het democratiseringsproces te redden.
Met deze resolutie, die dezelfde strekking heeft als de verschillende resoluties van het Europees Parlement, wil ook de Senaat het signaal geven dat België belang hecht aan de voortzetting van het democratiseringsproces. Ons land heeft immers een bijzondere relatie met Ethiopië, dat tot 2004 tot onze partnerlanden behoorde. Er werden voor een totaal bedrag van ongeveer 22,2 miljoen euro projecten opgezet - het laatste loopt af in 2006 - tengevolge van een samenwerkingsakkoord met de Ethiopische regering. Daarom kunnen we de ogen niet sluiten voor het nieuwe drama dat zich afspeelt in de Hoorn van Afrika.
Tot slot moet de internationale gemeenschap bijzonder waakzaam blijven voor een mogelijk nieuw grensconflict met Eritrea. De machthebbers in Ethiopië grijpen de grensspanningen aan om het democratiseringsproces te fnuiken en het binnenlandse ongenoegen hardhandig te onderdrukken. Beide landen trekken intussen massaal troepen aan hun grenzen samen. De VN-waarnemers die de gedemilitariseerde grenszone bewaken, werden vriendelijk verzocht de regio te verlaten waarmee beide landen de VN-resolutie terzake negeren. Een nieuw conflict maakt dat de burgers andermaal het grootste slachtoffer dreigen te worden. België, de Europese Unie, de Afrikaanse Unie en de internationale gemeenschap mogen dit niet tolereren.
CD&V is dan ook blij dat de leden van de Senaatscommissie voor de Buitenlandse Betrekkingen en voor de Landsverdediging, over de partijgrenzen heen, het respect voor de mensenrechten en de democratische beginselen centraal hebben gesteld en zich eenparig achter de resolutie hebben geschaard.
-De bespreking is gesloten.
-De stemming over het voorstel van resolutie in zijn geheel heeft later plaats.
De voorzitter. - We zetten onze werkzaamheden voort vanmiddag om 14.00 uur.
(De vergadering wordt gesloten om 12.35 uur.)