3-18 | 3-18 |
De heer Karim Van Overmeire (VL. BLOK). - Mijn vraag sluit naadloos aan bij het debat van daarnet. De minister heeft mijn vraag reeds gedeeltelijk beantwoord.
Op de Europese top van Kopenhagen werd beslist dat eind 2004 zal worden geëvalueerd of Turkije voldoende hervormingen heeft doorgevoerd opdat ten vroegste in 2005 de toetredingsonderhandelingen zouden kunnen starten. Het ziet ernaar uit dat Turkije nog wel wat inspanningen zal moeten leveren inzake controle op leger en politie, respect voor de mensenrechten, de behandeling van de Koerdische minderheid, het verlagen van de inflatie en het toezicht op het financiële systeem, het oplossen van de Cyprus-kwestie enzovoort. Dat neemt niet weg dat het Turkse lidmaatschap van de EU stap voor stap dichterbij komt.
De Europese Unie staat open voor alle Europese landen die de fundamentele vrijheden en de principes van de rechtsstaat en de democratie respecteren. In de praktijk gaat het om de zogeheten criteria van Kopenhagen. Die behelzen stabiele politieke instellingen, bestendige democratie, respect voor de mensenrechten, de bescherming van minderheden, markteconomische hervormingen en de capaciteit om het acquis communautaire over te nemen.
Bovendien verwacht de EU van Turkije een constructieve opstelling bij het oplossen van de Cyprus-kwestie. Het is een complete aberratie dat we op 1 mei 2004 Cyprus zullen verwelkomen als lidstaat, waardoor Turkije dan een deel van het grondgebied van een EU-lidstaat militair zal bezetten.
Maar de criteria van Kopenhagen, de behandeling van de Koerdische minderheid of de Cyprus-kwestie vormen echter niet de kern van de zaak. De vraag is of Turkije een Europees land is en als dusdanig deel kan uitmaken van de EU. Is Turkije een Europees land omdat 3 percent van het Turkse grondgebied in het Europese continent ligt? Is Turkije een Europees land omdat het - ondanks zijn moslimmeerderheid - een lekenstaat is? Een lekenstaat zijn is geen voorwaarde voor toetreding tot de Europese Unie.
Volgens mij is een land een Europees land als het een specifieke cultuur heeft en deel uitmaakt van de specifieke Europese geschiedenis, die beïnvloed is door een mengeling van heidense en christelijke elementen, van Verlichting en deconfessionalisering, industrialisering en democratisering en het trauma van twee wereldoorlogen. Die geschiedenis en culturele achtergrond hebben alle Europese lidstaten gemeen en ook de tien kandidaat-lidstaten van 2004. Turkije heeft die geschiedenis en die cultuur niet gemeen met Europa. Het Ottomaanse Rijk was geen deel van Europa, maar was er de tegenpool van. Wat we met Turkije historisch gemeen hebben is het beleg van Wenen, van Malta en de slag van Lepanto. Pas in 1923 heeft Turkije gekozen voor het Westen en is Turkije een lekenstaat geworden, maar waarbij het lekenkarakter van bovenaf werd opgelegd en waarbij leger en politie steeds als waakhond zijn opgetreden om het lekenkarakter te behouden..
Tachtig jaar later staat het lekenkarakter van de Turkse staat onder grote druk. Na de recente verkiezingen is er een partij aan de macht gekomen die meer dan elke andere politieke formatie het lekenkarakter van de Turkse staat op de helling zet. Turkije is een seculiere staat omdat het leger op het regime toeziet. Mocht de democratie ten volle spelen, dan is de État laïque geen lang leven beschoren.
Turkije verschilt grondig van Europa wat de demografische evolutie betreft. Als regionale grootmacht in het Midden-Oosten heeft Turkije een heel andere visie op de conflicten tussen Israël en Palestina, op de toestand in Irak of Nagorny-Karabach. Turkije heeft daar andere belangen te verdedigen dan de meeste Europese landen. Ik vraag me af op welke manier er een gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid zal worden gevoerd de dag waarop Turkije een volwaardige lidstaat van de Europese Unie zal zijn geworden. Hoe zal Europa nog met één stem kunnen spreken in al die conflicten waarin de Turkse belangen volledig verschillend zijn van de Europese?
Ik pleit niet voor het afstoten van Turkije. Collega Mahoux deed daarnet een mooie suggestie. Niet elk land moet volgens hem als een volwaardige lidstaat worden opgenomen, maar met de new neighbours moet wel een specifieke relatie worden opgebouwd. Dat is wellicht de beste oplossing voor Turkije. Misschien kunnen we dat land voldoende aan de Europese Unie binden zonder er een volwaardige lidstaat van te maken.
Graag had ik van de minister vernomen wat de stelling betekent dat de Europese Unie openstaat voor alle Europese landen. Wat is een Europees land? Zal de huidige regering zoals de vorige een merkwaardig enthousiaste voorstander zijn van de Turkse kandidatuur en die zelfs meer dan andere Europese lidstaten verdedigen?
De heer Louis Michel, vice-eerste minister en minister van Buitenlandse Zaken. - Eigenlijk heb ik al op de vraag geantwoord. Het verbaast mij trouwens dat dergelijke vraag wordt gesteld. Het blijkt immers duidelijk uit het regeerakkoord dat de regering aan het Parlement heeft voorgelegd en waarvoor zij het vertrouwen heeft gekregen, welke richting ze inzake de uitbreiding van de Europese Unie wenst te volgen.
Sta mij toe te herhalen wat het regeerakkoord hierover stelt: "De regering wenst dat de uitbreiding van de Europese Unie met de kandidaat-lidstaten wordt verder gezet. Het Belgisch standpunt terzake zal worden bepaald door de criteria van Kopenhagen en de integrale overname van de communautaire verworvenheden door de kandidaat-lidstaten. De uitbreiding van de Unie met tien nieuwe leden vormt geen eindpunt. Bulgarije en Roemenië moeten in 2007 volwaardig lid worden van de Unie. Eind 2004 zal de Europese raad beslissen of toetredingsonderhandelingen met Turkije opgestart kunnen worden. Ook alle landen uit het voormalige Joegoslavië moeten op termijn lid van de Europese Unie kunnen worden."
Het regeerakkoord geeft verder aan welke nabuurpolitiek wenselijk is en dat de uitbreiding impliceert dat er een ambitieus economisch en sociaal cohesiebeleid wordt aangehouden. Met andere woorden, de regering blijft onderschrijven wat werd beslist te Kopenhagen in december 2002. Eind 2004 wordt Turkije geëvalueerd op de naleving van de Kopenhagencriteria. Dan zal moeten blijken of effectief snel kan worden overgegaan tot de toetredingsonderhandelingen. Samen met het geachte parlementslid kijk ik met belangstelling uit naar het volgende verslag over Turkije dat de Commissie op 5 november zal uitbrengen. Ik durf te hopen dat dit positief en bemoedigend zal zijn.
De toetreding zelf zal het voorwerp dienen uit te maken van intensieve onderhandelingen waar sommige, maar ook andere dan deze door het geachte lid aangereikte kwesties zullen worden behandeld. Terzelfder tijd, ik kan het niet genoeg beklemtonen, zal de Europese Unie ook werk maken van een naburenbeleid dat zowel aandacht heeft voor de Oostelijke als voor de Mediterrane dimensie. Mede op Belgisch verzoek werd trouwens door de Raad overeengekomen dat er ook de nodige aandacht zal uitgaan naar de Kaukasus.
Zoals het lid zal weten, is de opname in de Europese Unie een verbintenis tussen lidstaten die voor allen een meerwaarde biedt. Uit de ervaring van de jongste jaren is gebleken dat de Europese Unie een enorme aantrekkingskracht heeft die een stabiliserend effect ressorteert. Dat heeft er ook de kandidaat-lidstaten toe gebracht de Europese waarden en politieke doelstellingen te onderschrijven.
Aan Turkije, een volwaardig bondgenoot binnen de NAVO en lid van de Raad van Europa, worden gelijke voorwaarden opgelegd. Er wordt verwacht dat bij een uiteindelijke toetreding Turkije de basisregels van de Europese Unie niet zal verzwakken, integendeel. Een lidmaatschap zal bewijzen dat de door de Founding Fathers ingeslagen integratieweg de juiste is. De regering en de huidige Europese Unie zijn er dan ook van overtuigd dat het lidmaatschap van Cyprus in 2004 een enorme impuls zal geven om de Cypriotische kwestie op een vreedzame wijze op te lossen.
Ik ga trouwens niet akkoord met de senator wanneer hij het lidmaatschap als definitief bestempelt. Er zijn immers bepalingen in het Verdrag, onder meer artikel 7, die sancties mogelijk maken en rechten kunnen opschorten. Definitief kan dus niet worden beschouwd als zijnde zonder meer en onvoorwaardelijk verworven. Ik ben er daarom ten stelligste van overtuigd dat de Europese Unie de juiste weg heeft ingeslagen. Het is trouwens ook de beste garantie dat Turkije het juiste pad volgt, zich blijvend inschrijft in de filosofie van de Europese Unie en dat dit in het voordeel van de Unie, van Turkije en van de omringende landen zal zijn.
De heer Karim Van Overmeire (VL. BLOK). - De minister brengt bijzonder weinig nieuwe elementen aan. Hij antwoordt bijvoorbeeld niet op de vraag wat het Europese karakter van een land bepaalt. Is dat een land dat op het Europese continent gelegen is? Kan een land zoals Azerbajdzjan op termijn ook lid worden van de Europese Unie? Gaat het om een maatschappij die bepaalde waarden aanneemt? Als Marokko morgen beslist een lekenstaat te worden en onze waarden over te nemen, kan het dan ook toetreden? Misschien kan de minister daar vandaag niet op antwoorden, maar die vragen zullen aan bod komen als de grenzen van de Europese Unie nog verder worden verlegd. Het zou goed zijn mocht de Europese Unie een minimum aan Europese samenhang kunnen behouden. Voor ons kan Turkije nooit lid worden van de Europese Unie.