2-1210/1 | 2-1210/1 |
19 JUNI 2002
I. Wie zijn de verdedigers van de mensenrechten ?
Verdedigers van de mensenrechten steunen op actieve en geweldloze wijze de toepassing van de mensenrechten op burgerlijk, politiek, economisch, sociaal en cultureel vlak.
Er zijn verschillende soorten verdedigers van de mensenrechten. Het gaat om vrijwillige leden of om professionele medewerkers van mensenrechtenorganisaties. Die organisaties gaan op zoek naar schendingen van de mensenrechten, vestigen de aandacht van het grote publiek erop, organiseren campagnes en spelen informatie door aan internationale mensenrechtenorganisaties of aan de bevoegde instanties van de Verenigde Naties. Bij hen treft men ook familieleden van vermisten aan die willen vernemen wat met hun verwanten gebeurd is. Het kunnen ook leden zijn van religieuze organisaties die maatschappelijk werk verrichten, of advocaten die opkomen voor de rechten van politieke gevangenen of strijden voor het recht op een billijk en openlijk proces.
II. Wat doen de verdedigers van de mensenrechten ?
Verdedigers van de mensenrechten sporen schendingen van de mensenrechten op en klagen ze aan, ze steunen en beschermen vluchtelingen, ontheemden en slachtoffers van schendingen van de mensenrechten. Ze bestrijden de straffeloosheid, stellen lespakketten op over de mensenrechten, en roepen andere mensen op om mee te werken aan hun campagnes tegen de schending van die rechten. Verdedigers van de mensenrechten steunen de rechten van minderheden en inheemse bevolkingsgroepen in hun strijd om de erkenning van hun rechten.
Zij zetten zich in voor actiegroepen van daklozen en van werklozen, of zijn begaan met de rechten van politiek gediscrimineerde personen. Zij maken deel uit van verenigingen die strijden voor de eerbiediging van het recht op arbeid, de gelijkheid tussen man en vrouw, de rechten van het kind, de rechten van gehandicapten, van vreemdelingen en van andere gemarginaliseerde groepen.
De internationale mensenrechtenorganisaties zien duidelijk in welke kwaliteitswerk de verdedigers van de mensenrechten beweren. Vaak zijn het immers afzonderlijke personen of kleine groepen die voor die organisaties optreden en daarbij groot gevaar lopen. Zonder de verdedigers van de mensenrechten zouden deze organisaties moeilijk hun taak kunnen uitvoeren.
Niet-gouvernementele organisaties die ook werken voor de bescherming van de mensenrechten, willen in eerste instantie het publiek en de samenleving in haar geheel goed op de hoogte te houden. Het informeren van het publiek op diverse manieren vormt een van de hoofdtaken van de mensenrechtenorganisaties. Vroegtijdige waarschuwingssystemen (« early warning system ») van verschillende organisaties dragen bij tot de bescherming van verdedigers van de mensenrechten dank zij initiatieven en schriftelijke interpellaties gericht tot de betrokken regeringen. De internationale aanwezigheid van vrijwilligers en specialisten, en de begeleiding van bedreigde personen door sommige organisaties bieden extra middelen om hen een efficiënt te beschermen.
III. Maatregelen ter bescherming van verdedigers van de mensenrechten
Het jaar 2000 werd gekenmerkt door de totstandkoming bij de Verenigde Naties van een mechanisme ter bescherming van de verdedigers van de mensenrechten. De invoering, tijdens de 56e zitting van de Commissie Mensenrechten, van de functie van bijzonder vertegenwoordiger van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties voor de verdediging van de mensenrechten, die thans bekleed wordt door mevrouw Hina Jilani, betekent een grote overwinning voor al wie dagelijks strijdt voor de algemene toepassing van alle fundamentele rechten en vrijheden.
Verdedigers van de mensenrechten zijn in vele landen steeds vaker het slachtoffer van politieke vervolgingen wegens hun activiteiten, die ertoe strekken de mensenrechten in de gemeenschap te verankeren en te beschermen. De internationale bewustwording van de omvang van die repressie tegen verdedigers van de mensenrechten kreeg haar beslag in de goedkeuring in 1998 door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties van de Verklaring inzake de verdedigers van de mensenrechten (1). De volgende stap is dus de totstandkoming van een internationaal beschermingsmechanisme van hun activiteiten. Daar wil dit voorstel van resolutie toe komen.
De verdedigers van de mensenrechten hebben een internationale bescherming nodig. Natuurlijk moet deze bescherming alleen op verzoek van de verdedigers van de mensenrechten verleend worden. Het verzoek tot bescherming moet dus een vrijwillige en niet-verplichte daad zijn vanwege de bescherming van de mensenrechten.
| Philippe MAHOUX. |
De Senaat,
A. herinnerend aan resolutie 53/114 van 9 december 1998 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, die de eenparige goedkeuring inhoudt van de Verklaring over het recht en de verantwoordelijkheid van personen, maatschappelijke groepen en organen van de gemeenschap om de algemeen erkende mensenrechten en fundamentele vrijheden te bevorderen en te beschermen, en wijzend op de belangrijkheid van die verklaring en op de noodzaak om ze de nodige publiciteit te geven en ze te doen uitvoeren;
B. wijzend op de belangrijke rol die individuen, niet-gouvernementele organisaties en groeperingen kunnen spelen in het geven van de nodige publiciteit en bescherming aan alle mensenrechten en fundamentele vrijheden;
C. met grote bezorgdheid vaststellend dat in vele landen, personen en organisaties die de aandacht willen vestigen op en de verdediging op zich nemen van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, vaak het slachtoffer zijn van bedreigingen, intimidatie, onveiligheid, arbitraire vrijheidsberoving en buitengerechtelijke executies;
verzoekt de regering :
1. aan te dringen bij zijn diplomatieke posten dat die de verdedigers van de mensenrechten in het land waar zij optreden, stelselmatig en nauwlettend volgen;
2. diplomatieke stappen te ondernemen bij plaatselijke instanties, in het bijzonder voor ernstige risicogevallen, wanneer verdedigers het slachtoffer geweest zijn of dreigen te worden van arbitraire vrijheidsberoving, foltering, buitengerechtelijke executie, gewelddadige verdwijning of iedere andere zware inbreuk op de mensenrechten, en te zorgen voor het instellen van een onderzoek in geval van opsluiting van verdedigers van de mensenrechten en voor de mogelijkheid om hen in de gevangenis te bezoeken;
3. bij de directie-generaal Internationale Samenwerking de nadruk te leggen op het voorkomen van conflicten en de bescherming van de mensenrechten, en zijdelings bij te dragen tot de bescherming van de verdedigers van de mensenrechten door die niet-gouvernementele organisaties (NGO's) politiek en financieel te steunen die zich op geweldloze wijze inzetten voor de verdediging van bedreigde personen in derde landen;
4. op preventieve wijze de verdediging van de mensenrechten te bevorderen door bij het ministerie van Buitenlandse Zaken een werkgroep ad hoc op te richten die de dialoog met de verdedigers van de mensenrechten verruimt teneinde een vroegtijdig waarschuwingssysteem (« early warning system ») in te voeren;
5. plaatselijke NGO's van verdedigers van de mensenrechten te betrekken en te raadplegen bij de opstelling van het jaarverslag over de toestand van de mensenrechten in landen waar België diplomatieke posten bezit;
6. aan te dringen bij de Europese Unie opdat ze meer aandacht besteedt aan de bescherming van de verdedigers van de mensenrechten in het kader van het « Europees initiatief voor de democratie en de mensenrechten ».
13 juni 2002.
| Philippe MAHOUX. |
(1) Resolutie 53/144 van 9 december 1998 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties.