(N.): Vraag gesteld in 't Nederlands - (Fr.): Vraag gesteld in 't Frans
De laatste tijd is wat te doen geweest over het gebruik van GSM-toestellen in de buurt van tankstations. Wetenschappelijk gezien lijkt er geen enkel verband tussen GSM-gebruik en explosies in tankstations. Het klopt dat elektronische toestellen elektromagnetische velden ontwikkelen, die een minieme risicoverhoging betekenen, maar er is zeker geen aanleiding om specifiek GSM's te viseren. Wat de reactie van de overheid en de tankstations aan de andere kant betreft, hebben we te maken met een overreactie. Er was het alleenstaande bericht dat een explosie in Indonesië zou veroorzaakt zijn door een GSM, maar vreemd genoeg is hier nooit een echt onderzoek geweest. Ook gaat er een verhaal de ronde over een gelijkaardig incident in Australië. Hier is het wel bewezen dat de zaktelefoon niet de oorzaak was. Desondanks hebben toch enkele firma's en andere diensten waarschuwingen uitgestuurd. Zo bracht Exxon/Esso in juni al hun tankhouders in Amerika en Finland op de hoogte van het gevaar van GSM's. In Canada is er eveneens een waarschuwing uitgegaan van de nationale brandweerdienst. Verder zijn er nog gelijkaardige waarschuwingen gebeurd in Engeland, Zweden, Zwitserland, ... Ook fabricanten van GSM's (zoals Motorola en Bosch) zetten nu al waarschuwingen in hun handleidingen.
Graag kreeg ik een antwoord op volgende vragen :
1. Heeft het ministerie of een andere overheidsinstelling reeds onderzoek gedaan met betrekking tot deze kwestie ? Zo ja, welke zijn de resultaten ? Zo neen, heeft de geachte minister plannen in deze richting ?
2. Beoogt ze een wettelijk verbod op het gebruik van GSM-toestellen in de buurt van tankstations ?
3. Kunnen de tankstationuitbaters klanten verbieden een GSM te gebruiken tijdens een tankbeurt, bijvoorbeeld door het aanbrengen van verbodstekens ? Wie is aansprakelijk ingevolge een eventueel ongeval te wijten aan een explosie ten gevolge van GSM-gebruik ?
Antwoord : In antwoord op zijn vraag heb ik de eer het geachte lid het volgende mee te delen.
1. Het gestelde probleem valt niet onder gezondheid, maar wel onder brandgevaar en explosiegevaar, in het bijzonder brand- en explosiegevaar in de werkplaats, dus het departement van Tewerkstelling en Arbeid (ARAB).
Overigens kan de toestand in Maleisië niet vergeleken worden met de toestand in België omdat de veiligheidsnormen in België veel strikter zijn.
Voor zover bekend werd er in België geen onderzoek gedaan met betrekking tot deze kwestie.
Mobiele telefoons zoals GSM werken met radiogolven of microgolven. De effecten van sterke radiogolven of microgolfvermogens zijn trouwens bekend.
Chemische bedrijven en opslagplaatsen van olieproducten en gassen houden reeds vele jaren rekening met krachtige radarinstallaties en met zenders zoals deze voor radio en televisie in de directe omgeving. Krachtige microgolfpulsen van radar die piekvermogens hebben van tientallen megawatt kunnen, wanneer ze gefocusseerd worden op metalen voorwerpen, vonken doen ontstaan. Onder bepaalde omstandigheden gedragen metalen structuren zich namelijk als een antenne. In de nabijheid van sterke zenders zal deze antenne dan een gedeelte van de uitgezonden elektromagnetische energie ontvangen. Is deze energie voldoende groot om hitte of een vonk te veroorzaken dan ontstaat er een risico.
Het piekvermogen van een typische GSM bedraagt 2 W. Dit piekvermogen wordt uitgezonden wanneer akoestische informatie zoals van het spreken moet worden overgedragen. Dit uitgezonden vermogen wordt te zwak geacht om een vonk te veroorzaken die een risico vormt voor tankstations.
De negen meest voorkomende brandoorzaken die geklasseerd werden volgens belangrijkheid vermelden geen vonken van radiogolven of van microgolven. Onvoorzichtigheid van rokers is de eerste oorzaak (referentie : Welzijn op het Werk , Provinciaal Veiligheidsinstituut, Antwerpen, 1999). Het aansteken van een sigaret houdt dus veel meer risico in.
In de meeste gebruiksaanwijzingen voor GSM's vindt men als advies de telefoon niet te gebruiken bij een benzinestation. Ze vermelden meestal dat het gebruik kan beperkt zijn op plaatsen zoals brandstofdepots en chemische fabrieken.
Om alle risico's uit te sluiten is het aan te raden een draagbare telefoon niet te gebruiken op plaatsen zoals een tankstation of waar het explosie- of brandgevaar reëel is.
2. Uit hetgeen voorafgaat is het duidelijk dat een wettelijk verbod op het gebruik van GSM-toestellen in de buurt van tankstations niet tot mijn bevoegdheid behoort en bovendien houdt het aansteken van een sigaret veel meer risico in. Een wettelijk verbod acht ik niet nodig. De mobiele stations zoals van politie, rijkswacht en zendamateurs zenden dikwijls sterkere vermogens uit dan een GSM en vormen potentieel een groter risico.
3. Analoog aan het rookverbod dat opgelegd wordt door onder meer de eigenaars, de exploitanten, de verzekeringsmaatschappijen en producenten van GSM-toestellen mag er een verbodsteken worden geplaatst. Het is een juridische kwestie. De gebruiker dient ten minste de handleiding van het GSM-toestel te volgen. Om alle risico's uit te sluiten is het veiliger een draagbare telefoon niet te gebruiken op plaatsen waar het explosie- of brandgevaar reëel is.
Anderzijds dient toch gesteld dat het gebruik van een GSM en het probleem bij een tankstation hetzelfde is als het probleem van roken in bed, roken in een tankstation of roken bij het tanken. Daarbij kan gesteld worden dat als men de lijn doortrekt niemand in een tankstation lucifers of een aansteker op zak of in een handtas mag hebben want er is potentieel gevaar voor brand en explosie.