Schriftelijke vraag nr. 7-1900

van Maud Vanwalleghem (cd&v) d.d. 8 februari 2023

aan de vice-eersteminister en minister van Justitie en Noordzee

Burgerlijke stand - Aktes «levenloos geboren kind» - Retroactieve opstelling - Aantal - Bekendmaking - Communicatiecampagne - Databank voor de akten van burgerlijke stand (DABS) - Registratie - Cijfers

burgerlijke stand
kindersterfte
Databank Akten Burgerlijke Stand
officiële statistiek
bestuursmaatregel

Chronologie

Vraag nr. 7-1900 d.d. 8 februari 2023 : (Vraag gesteld in het Nederlands)

Motivering van het transversale karakter van de schriftelijke vraag: het inrichten en optimaliseren van een menswaardig beleid voor levenloos geboren kinderen en hun ouders heeft betrekking op de federale overheid en op de deelstaten.

In maart 2019 kende de regelgeving met betrekking tot de akten van levenloos geboren kinderen wijzigingen. Sindsdien is het ook mogelijk om na een zwangerschapstermijn tussen 140-179 dagen waarbij een kind levenloos geboren wordt, een dergelijke akte te laten opstellen. Hiervoor dienen de ouders een verklaring af te leggen bij een ambtenaar van de burgerlijke stand (cf. artikel 58 van het Burgerlijk Wetboek). Ouders waarvan het kind vóór maart 2019 levenloos geboren werd, hadden retroactief gedurende één jaar de mogelijkheid om hun akte te laten wijzigen of om een akte aan te vragen.

Daarom volgende vragen:

1) Hoeveel aktes «levenloos geboren kind» die opgesteld werden vóór maart 2019 werden aangepast?

2) Op welke manier werd bekendgemaakt dat ouders waarvan het kind vóór maart 2019 levenloos geboren werd gedurende één jaar retroactief een akte «levenloos kind» konden opvragen? Werd dit breed gecommuniceerd? Is er een evaluatie van deze communicatie gebeurd? Zo ja, wat waren de bevindingen? Zo neen, waarom gebeurde dit niet?

3) Hoeveel aktes «levenloos geboren kind» werden sinds 2019 opgesteld? Kan hierin een onderscheid gemaakt worden tussen een zwangerschapsduur tussen 140-179 dagen zwangerschap enerzijds en vanaf 180 dagen zwangerschap anderzijds?

4) Hoeveel levenloos geboren kinderen werden jaarlijks geregistreerd in de Databank voor de akten van burgerlijke stand (DABS) sinds 2019?

5) Welke conclusies kunnen getrokken worden uit het aantal opgestelde aktes «levenloos geboren kind» ten opzichte van het aantal geregistreerde levenloos geboren kinderen in het DABS?

6) Op welke manier schenkt u in uw beleid aandacht aan het domein van perinatale sterfte?

Antwoord ontvangen op 30 maart 2023 :

1) Op basis van de overgangsmaatregel voorzien in de wet van 19 december 2018 die van toepassing was van 31 maart 2019 tot en met 30 maart 2020 werden volgend aantal akten opgemaakt of aangepast:

– aantal nieuwe akten levenloos kind opgemaakt voor bevallingen vóór 31 maart 2019 na een zwangerschapsduur van meer dan 140 dagen en minder dan 180 dagen: 372;

– aantal wijzigingsakten voor bestaande akten levenloos kind voor bevallingen vóór 31 maart 2019 na een zwangerschapsduur van meer dan 180 dagen: 572.

Deze 572 wijzigingsakten bevatten volgende wijzigingen:

– alleen toevoeging voornaam: 16;

– alleen toevoeging familienaam: 222;

– toevoeging voornaam en familienaam: 289.

2) Na de goedkeuring van de wet in december 2018 werd een persbericht verspreid waarin het nieuwe wettelijk kader werd toegelicht alsook de bijzondere overgangsmaatregel voor ouders die bevallen zijn van een levenloos kind vóór 31 maart 2019. Dit bericht werd overgenomen in verschillende kranten en nieuwswebsites.

Met het oog op de inwerkingtreding op 31 maart 2019 van deze wetgeving en de nieuwe regelgeving inzake de databank akten van de burgerlijke stand werd ook een ministeriële omzendbrief verspreid met toelichting en concrete instructies voor de ambtenaren van de burgerlijke stand bij de nieuwe wetgeving inzake levenloze kinderen, inclusief de bijzondere overgangsmaatregel (omzendbrief van 19 maart 2019 over de modernisering en informatisering van de burgerlijke stand, Belgisch Staatsblad van 25 maart 2019).

Eind januari 2020 werd vanuit de federale overheidsdienst (FOD) Justitie een herinnering van deze overgangsmaatregel verstuurd via haar platform JustFamNat waartoe de gemeenten toegang hebben. Dit bericht werd ook hernomen op andere private kanalen zoals Oranjeconnect en in de nieuwsbrieven van verschillende organisaties van ambtenaren van de burgerlijke stand zoals Burgerzaken Vlaanderen, GAPEC en GTI19.

Anderhalve maand voor het verstrijken van de overgangsmaatregel werd op de webpagina van de FOD Justitie via een persbericht (dd. 13 februari 2020) een herinnering geplaatst van de bijzondere overgangsmaatregel en diens vervaldatum met hierbij ook eerste statistische gegevens ervan.

Dit bericht werd ook overgenomen in de pers.

3) In de onderstaande tabel vindt het geachte lid de beschikbare cijfergegevens uit de Databank voor de akten van burgerlijke stand (DABS) met betrekking tot het aantal opgemaakte akten levenloos kind.

4) De DABS bevat enkel gegevens over het aantal opgemaakte of gewijzigde akten van de burgerlijke stand. Andere registraties vinden niet plaats in de DABS.

5) Indien de vraag betrekking heeft op het nagaan in hoeverre ouders gebruik maken van de facultatieve optie om voor een levenloos kind waarvan men bevallen is na een zwangerschapsduur van 140 tot en met 179 dagen een akte van levenloos kind te laten opmaken in verhouding tot het totaal aantal levenloze kinderen met dezelfde zwangerschapsduur, dan kan de DABS hierop geen antwoord bieden vermits deze enkel gegevens bevat over het aantal opgemaakte of gewijzigde akten van de burgerlijke stand.

Voor de levenloze kinderen die ter wereld kwamen na een zwangerschapsduur van meer dan 180 dagen geldt net als voor de wetswijziging een aangifteplicht en wordt er steeds een akte van levenloos kind opgemaakt.

6) Het beleid omtrent perinatale sterfte behoort niet tot de bevoegdheid van de minister van Justitie, maar tot de bevoegdheid van de minister van Volksgezondheid.

Zoals voorzien in het toenmalig regeerakkoord heeft de wet van 19 december 2018 de bestaande regelgeving omtrent levenloze kinderen op verschillende punten verfijnd door onder andere de mogelijke toevoeging van een familienaam, de facultatieve uitbreiding van het toepassingsgebied naar een zwangerschapsduur van 140 dagen of 20 weken en de bijzondere overgangsregeling naar het verleden toe, om op een gepaste manier tegemoet te komen aan de bestaande behoefte bij ouders van een levenloos kind om dat kind een plaats te geven in hun leven en hen te ondersteunen in hun rouwverwerking.

Uit het aantal opgemaakte en gewijzigde akten blijkt dat meerdere ouders gebruik gemaakt hebben van de bijzondere overgangsregeling en op die manier erkenning hebben kunnen geven aan hun kind.

Na afloop van de overgangsmaatregel hebben mijn diensten vanuit de praktijk geen signalen ontvangen dat de overgangsmaatregel onvoldoende of laattijdig gekend was.

Een verdere uitbreiding of wijziging van de bestaande regelgeving is momenteel niet opgenomen in het regeerakkoord.