|
|
Oorlog in Oekraïne - Oorlogsmisdaden - Onderzoek en vervolging - EUAM Ukraine - Internationaal Strafhof - Eurojust - Onderzoekcommissie van de VN-Mensenrechtenraad - Ondersteuning door België
Oekraïne
oorlog
Internationaal Strafhof
Eurojust
Mensenrechtenraad van de VN
misdaad tegen de menselijkheid
| 18/10/2022 | Verzending vraag (Einde van de antwoordtermijn: 17/11/2022) |
| 16/11/2022 | Antwoord |
Motivering van het transversale karakter van de schriftelijke vraag: de deelstaten zijn bevoegd voor Europese en internationale betrekkingen, en eveneens voor het wetenschappelijk onderzoek over hun bevoegdheden. De coördinatie van deze aangelegenheden bevindt zich over het algemeen op federaal niveau.
Sinds de start van de Russische invasie in Oekraïne bereiken ons gruwelijke beelden en getuigenissen over mogelijke oorlogsmisdaden die in Oekraïne gepleegd zouden zijn. Oorlogsmisdaden zijn strafbare feiten en gaan in tegen het internationaal recht. Partijen die zich niet aan de basisregels van oorlogsvoering houden, kunnen voor het Internationaal Strafhof in Den Haag gebracht worden. Hiervoor is het echter belangrijk om voldoende bewijsmateriaal te kunnen verzamelen.
Op 13 april 2022 wijzigde de Europese Raad het mandaat van de adviesmissie van de Europese Unie (EU) voor de hervorming van de civiele veiligheidssector in Oekraïne (EUAM Ukraine). Dit staat EUAM Ukraine toe om de lokale autoriteiten de steunen bij het onderzoeken en vervolgen van oorlogsmisdaden. Deze missie zal ook nauw samenwerken met het Internationaal Strafhof en Eurojust en met de lidstaten die rechtstreeks steun verlenen bij het onderzoeken en vervolgen van oorlogsmisdaden in Oekraïne.
Op 6 mei 2022 keurde de Europese Raad een mandaat goed om te onderhandelen over nieuwe regels die Eurojust in staat stellen om onder andere bewijsmateriaal in verband met oorlogsmisdaden op te slaan en te bewaren, en dit bewijsmateriaal te verwerken en te analyseren, in nauwe samenwerking met Europol.
Hierover volgende vragen:
1) Op welke manier ondersteunt België het onderzoek van het Internationaal Strafhof, Eurojust en de door de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties (VN) opgerichte onderzoekscommissie waarbij zal worden nagegaan of er in Oekraïne gedurende dit conflict oorlogsmisdaden werden gepleegd?
2) Op welke manier draagt ons land, rechtstreeks of onrechtstreeks, bij aan de EU-adviesmissie voor de hervorming van de civiele veiligheidssector in Oekraïne (EUAM Ukraine)?
3) Stelt België experts ter beschikking om het onderzoek van het Internationaal Strafhof en Eurojust te ondersteunen? Zo ja, over welke profielen gaat het?
1) België lag mee aan de basis van de activering van de bevoegdheid van het Internationaal Strafhof om het onderzoek te voeren. Het onderzoek zelf is de bevoegdheid van het Internationaal Strafhof dat onafhankelijk opereert.
België heeft ook een bijkomende financiering toegekend van 500 000 euro om het Internationaal Strafhof in staat te stellen het hoofd te bieden aan de toegenomen werklast, met name als gevolg van het conflict in Oekraïne.
Wat Eurojust betreft heeft België actief meegewerkt binnen de Raad om verordening (EU) 2022/838 in een recordtempo goedgekeurd te krijgen.
Deze verordening wijzigt verordening (EU) 2018/1727 wat betreft het bij Eurojust bewaren, analyseren en opslaan van bewijsmateriaal in verband met misdaden van genocide, misdaden tegen de mensheid, oorlogsmisdaden en daarmee verband houdende strafbare feiten en geeft Eurojust meer middelen om samen te werken met het Internationaal Strafhof en elke andere jurisdictie of mechanisme dat tot doel heeft de meest ernstige misdaden aan te pakken. De Commissie deed het voorstel op 25 april 2022 en op 1 juni 2022 trad de nieuwe verordening al in werking. België is ervan overtuigd dat Eurojust een belangrijke meerwaarde realiseert in de strijd tegen grensoverschrijdende criminaliteit. De globale activiteiten van Eurojust worden zonder meer gesteund. Binnen Eurojust zijn overigens verschillende Belgische magistraten actief.
België heeft de oprichting van een onafhankelijk internationale onderzoekscommissie (CoI) actief ondersteund tijdens de negenenveertigste vergadering van de Mensenrechtenraad van maart 2022. Deze CoI zal in haar werk kunnen rekenen op de Human Rights Monitoring Mission in Oekraïne (HRMMU) die sinds 2014 actief is om de mensenrechtensituatie in het land op te volgen met bijzondere aandacht voor de bezette gebieden. Het mandaat van HRMMU werd sinds de Russische inval uitgebreid en volgt nu de gevolgen van de Russische agressie voor de mensenrechten in het hele land op, documenteert mensenrechtenschendingen en schendingen van het internationaal humanitair recht. De leden van de CoI en de HRMMU vergaren bewijzen, doen aan reviews van alle mogelijke bronnen, nemen contact op met slachtoffers en publiceren regelmatig updates. Op vrijdag 8 juli 2022 heeft de Ministerraad een Belgische financiering van de HRMMU, via de interdepartementale provisie Oekraïne, ten belope van 500 000 euro goedgekeurd.
België heeft ook andere internationale mechanismen ter bestrijding van de straffeloosheid gesteund. Zo werd, vanuit de interdepartementale provisie Oekraïne, een bedrag van 300 000 euro toegekend aan het Bureau voor democratische instellingen en mensenrechten (ODIHR, onderdeel van de Organisatie voor veiligheid en samenwerking in Europa (OVSE)), dat een project opstartte om schendingen van het internationaal humanitair recht en de mensenrechten te documenteren.
2) België heeft momenteel twee gedetacheerde experten binnen de European Union Advisory Mission (EUAM) Ukraine: een «planning and evaluation officer», en een «senior advisor on prosecutorial reform».
Voor de jongste «Call for Contribution» heeft België zes kandidaturen ingediend. Deze missie wordt gefinancierd door het GBVB (Gemeenschappelijk Buitenlands- en Veiligheidsbeleid) budget van de Europese Unie (EU).
3) België heeft beslist om deskundigen in «Crime Scene Investigations» van de Ffderale gerechtelijke politie ter beschikking te stellen in het kader van de onderzoeken naar misdrijven inzake het internationaal humanitair recht en aanverwante misdaden en dit in het kader van het verzoek daartoe van de Oekraïense gerechtelijke autoriteiten. De onderhandelingen tussen de federale politie en het Hof over een Memorandum of Understanding betreffende de modaliteiten van de inzet van de «Crime Scene Investigators» zit in de eindfase.
Eurojust biedt in eerste instantie operationele ondersteuning (zoals voor de werkzaamheden van het Joint Investigation Team), expertise en analyse, zij leiden het onderzoek niet. Eurojust heeft aan België geen versterking gevraagd om specifiek gevallen van Russische agressie in Oekraïne te behandelen.