SÉNAT DE BELGIQUE BELGISCHE SENAAT
________________
Session 2012-2013 Zitting 2012-2013
________________
15 mai 2013 15 mei 2013
________________
Question écrite n° 5-9030 Schriftelijke vraag nr. 5-9030

de Wilfried Vandaele (N-VA)

van Wilfried Vandaele (N-VA)

au ministre des Finances, chargé de la Fonction publique

aan de minister van Financiën, belast met Ambtenarenzaken
________________
Moyens de paiement virtuels - Bitcoins - Situation - Abus - Mesures Virtuele betaalmiddelen - Bitcoins - Stand van zaken - Misbruik - Maatregelen 
________________
devise
monnaie électronique
blanchiment d'argent
fraude fiscale
monnaie virtuelle
deviezen
elektronisch betaalmiddel
witwassen van geld
belastingfraude
virtuele munteenheid
________ ________
15/5/2013Verzending vraag
31/7/2013Antwoord
15/5/2013Verzending vraag
31/7/2013Antwoord
________ ________
Question n° 5-9030 du 15 mai 2013 : (Question posée en néerlandais) Vraag nr. 5-9030 d.d. 15 mei 2013 : (Vraag gesteld in het Nederlands)

Depuis la récente crise bancaire à Chypre, au cours de laquelle les titulaires de comptes n'ont plus eu accès à leurs dépôts bancaires pendant un temps relativement long, le phénomène du « bitcoin » est apparu dans l'actualité. Le Bitcoin constitue un moyen de paiement virtuel permettant d'acheter des biens et des services par le biais d'internet mais qui peut être converti, également sur internet, en monnaie réelle, par exemple en euros ou en dollars américains. Là où le bitcoin valait encore 30 dollars voici peu de temps, le cours du change a grimpé,depuis la crise à Chypre, jusque quasi 260 dollars le 10 avril 2013, pour perdre la moitié de sa valeur le jour suivant.

Une brève recherche sur internet nous apprend qu'en Belgique également, des firmes livrent des biens et des services en échange de bitcoins. La firme américaine Bitpay réalise déjà des transactions à l'échelon mondial à l'aide de bitcoins pour 4 500 entreprises.

Il ressort des récents événements qu'un tel phénomène peut engendrer ce que l'on appelle une « bulle » au niveau économique et déstabiliser les marchés. Derrière le commerce bitcoin se cache un mécanisme spéculatif qui peut être favoriser l'abus de confiance et l'escroquerie. Le phénomène bitcoin peut avoir une influence sur la politique fiscale et pénale d'un pays. Le commerce de et à l'aide de bitcoins se fait en dehors des circuits financiers normaux et, bien que les bitcoins soient convertis en monnaie réelle, ils sortent de la comptabilité régulière des entreprises. Ce commerce échappe donc aussi au fisc, par exemple à la TVA ou à l'impôt des sociétés. En mars 2013, l'Agence américaine de lutte contre les pratiques de blanchiment a édicté des règles en matière de commerce bitcoin.

En outre, on sait aussi que, sur certains sites web, les bitcoins peuvent être utilisés pour acheter et vendre des marchandises illégales, entre autres des armes et de la drogue, par exemple sur le site web Silkroad. L'industrie du jeu utilise aussi le bitcoin. Ce n'est évidemment pas inhérent au phénomène bitcoin mais le fait que le paiement à l'aide de bitcoins ait lieu en dehors des circuits bancaires normaux permet de dissimuler facilement des activités punissables.

Le 7 mai 2013, nous avons lu dans De Tijd que le site de ventes aux enchères eBay examine la possibilité d'accepter l'argent virtuel comme moyen de paiement. Dans une interview à The Wall Street Journal, John Donahue, le responsable d'eBay, dit que le bitcoin est une technologie innovatrice et qu'il y a peut-être moyen de l'intégrer dans le système Paypal, la plate-forme de paiement d'eBay utilisée par de nombreux magasins en ligne. Une telle application donnerait plus de légitimité au bitcoin. Maintenant, la monnaie est surtout utilisée comme moyen de spéculation, selon l'article.

Mes questions sont les suivantes.

1) L'attention du ministre a-t-elle été attirée sur ce phénomène ? Ses services ont-ils déjà fait des études ou donné des avertissements à ce sujet ?

2) Un inventaire des firmes belges qui acceptent ce bitcoin a-t-il été dressé ?

3) Quelle est la position du ministre sur les aspects financiers, économiques et monétaires décrits ci-dessus ?

4) Pense-t-il que des mesures doivent être prises pour prévenir l'usage abusif du bitcoin (spéculation, commerce au noir ou pratiques totalement illégales) ? Dans l'affirmative, quelles mesures envisage-t-il ?

 

Sinds de recente bankencrisis in Cyprus, waarbij rekeninghouders gedurende een relatief lange tijd geen toegang meer hadden tot hun banktegoeden, kwam het fenomeen van de "bitcoin" in de actualiteit. Bitcoin vormt een virtueel betaalmiddel om via het internet goederen en diensten aan te kopen, maar is op datzelfde internet ook omzetbaar in reële munten, bijvoorbeeld Amerikaanse dollars of euro. Waar de bitcoin enige tijd geleden nog 30 dollar waard was, schoot de wisselkoers sinds de crisis in Cyprus naar boven tot bijna 260 dollar op 10 april 2013, en de dag nadien was de waarde alweer gehalveerd.

Een korte zoekopdracht op het internet leert dat er ook in België firma's zijn die diensten en goederen leveren in ruil voor bitcoin. De Amerikaanse firma Bitpay voert wereldwijd reeds voor 4 500 bedrijven bitcoin-transacties uit.

Uit de recente gebeurtenissen blijkt dat dergelijk fenomeen op economisch vlak een zogenaamde "bubble" tot stand kan brengen en de markten kan destabiliseren. Achter de bitcoin-handel zit een speculatief mechanisme verscholen, waarbij misbruik van vertrouwen en oplichting op de loer kunnen liggen. Het bitcoin-mechanisme zelf is echter onstabiel. Midden april 2013 moest de grootste bitcoin-verdeler ter wereld reeds een cyberaanval doorstaan. Het bitcoin-fenomeen kan een invloed hebben op het fiscale en strafrechtelijke beleid van een land. De handel in en met bitcoin gebeurt buiten de normale financiële kanalen en valt - tenzij de bitcoin omgezet wordt in reële munt - buiten de reguliere boekhouding van de bedrijven. Deze handel verloopt dus ook buiten het blikveld van de fiscus, bijvoorbeeld van de BTW of van de bedrijfsbelasting. In maart 2013 vaardigde het Amerikaanse agentschap dat witwaspraktijken tegengaat, regels uit voor de bitcoin-handel.

Daarnaast is het ook bekend dat op bepaalde internetsites bitcoins gebruikt kunnen worden om illegale goederen aan te kopen en te verhandelen, onder andere wapens en drugs, bijvoorbeeld via de website Silkroad. Ook de gokindustrie gebruikt bitcoin. Dit is natuurlijk niet inherent aan het bitcoinfenomeen, maar het feit dat de “betaling” in bitcoin niet via de normale bancaire kanalen gebeurt, maakt het gemakkelijk om strafbare activiteiten verborgen te houden.

Op 7 mei 2013 lazen we in De Tijd dat de veilingsite eBay bekijkt of ze het virtuele geld bitcoin zal aanvaarden als betaalmiddel: "De bitcoin is een baanbrekende technologie", zegt eBay-topman John Donahue in een interview met The Wall Street Journal. "Er is misschien een manier om de bit coin in Paypal, het betaalplatform van eBay dat door vele onlinewinkels wordt gebruikt, te integreren." Zo'n praktische toepassing zou de bitcoin meer legitimiteit geven. Nu wordt de munt vooral gebruikt om te speculeren, volgens het artikel.

Hierover wil ik volgende vragen stellen:

1) Werd de aandacht van de minister reeds op dit fenomeen gevestigd? Hebben zijn diensten hieromtrent al studies gemaakt of waarschuwingen gegeven?

2) Werd er een inventaris opgesteld van Belgische firma's die bitcoin aanvaarden?

3) Wat is zijn standpunt met betrekking tot de financiële, fiscale, economisch-monetaire en strafrechtelijke aspecten die hierboven beschreven werden?

4) Meent hij dat maatregelen genomen moeten worden om het misbruik van bitcoin (speculatie, of illegale praktijken) tegen te gaan? Zo ja, welke maatregelen heeft hij voor ogen?

 
Réponse reçue le 31 juillet 2013 : Antwoord ontvangen op 31 juli 2013 :

Je renvoie l’honorable membre à la réponse à la question 5-8723 du 16 avril 2013 posée par la sénatrice Martine Taelman.

Ik verwijs het geachte lid naar het antwoord op vraag 5-8723 van 16 april 2013 gesteld door Senator Martine Taelman.