BELGISCHE SENAAT
________
Zitting 2021-2022
________
20 januari 2022
________
SENAAT Schriftelijke vraag nr. 7-1450

de Klaas Slootmans (Vlaams Belang)

aan de vice-eersteminister en minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid
________
Ziekenhuizen - Interculturele bemiddelaars - Cijfers - Kosten
________
ziekenhuis
vertaling
officiŽle statistiek
kosten voor gezondheidszorg
buitenlandse staatsburger
cultureel verschil
bemiddelaar
________
20/1/2022Verzending vraag
1/6/2022Antwoord
________
________
SENAAT Schriftelijke vraag nr. 7-1450 d.d. 20 januari 2022 : (Vraag gesteld in het Nederlands)

Door de globalisering en de vluchtelingencrisis krijgen zorginstellingen steeds meer te maken met patiŽnten die geen van de landstalen spreken. Vaak verschilt hun culturele achtergrond sterk van die van de zorgverstrekkers. Om die reden werd sinds 1991 in een aantal ziekenhuizen aan zogenaamde interculturele bemiddeling gedaan. Deze bemiddeling behelst naast gezondheidszorg ook integratie en welzijn. Het is dus bij uitstek een transversale aangelegenheid.

1) Kan u voor 2019, 2020, 2021 per Gewest en op jaarbasis, meedelen:

a) hoeveel interculturele bemiddelaars er waren;

b) hoeveel interventies zij deden;

c) wat de kostprijs daarvan was?

2) a) Hoeveel interculturele bemiddelaars tolken actueel welke talen?

b) Hoeveel interventies per taal werden er in betreffende jaren gedaan (per Gewest en op jaarbasis)?

c) Hoeveel van hen komen ter plaatse tussen (per gewest en op jaarbasis) en hoeveel op afstand?

d) Hoeveel interventies per medische dienst (gynaecologie, pediatrie, enz.) waren er in betreffende jaren?

3) In hoeveel gevallen van interculturele bemiddeling hadden de betrokkenen de Belgische nationaliteit en in hoeveel de niet-Belgische?

4) a) Hoeveel keer er beroep werd gedaan op sociale tolkendiensten in de betreffende jaren en welke de kostprijs daarvan was (per gewest en op jaarbasis).

b) In hoeveel gevallen in de betreffende jaren (op jaarbasis) hadden de betrokkenen de Belgische nationaliteit en in hoeveel de niet-Belgische?

5) Hoe evalueert u deze voorziening? Is u niet van oordeel dat de kost ervan, minstens voor wat personen met de Belgische nationaliteit betreft, zou moeten worden doorgerekend aan de betrokkenen aangezien verondersteld mag worden dat zij geÔntegreerd zijn en dat zij de landstaal of een van de landstalen van het Gewest waar zij verblijven machtig zijn? Neemt u ter zake eventueel een initiatief?

6) Bestaat er voor wat buitenlanders betreft, ter zake wederkerigheid met de landen waaruit deze afkomstig zijn voor Belgen die in deze landen gezondheidszorg nodig hebben en daar gratis taalbijstand kunnen krijgen? Zo ja, voor welke landen wel en welke niet? Bent u niet van oordeel dat deze voorziening daaraan gekoppeld zou moeten worden en dat, indien dit niet het geval is, de kostprijs daarvan aan de betreffende landen of de verzekeringsinstellingen van de betrokkenen dient te worden doorgerekend? Mogen we ter zake initiatieven van u verwachten?

Antwoord ontvangen op 1 juni 2022 :

1) a)

Aantal bemiddelaars per Gewest

2019

Brussel

30

Vlaanderen

45

Wallonië

28

Totaal

103



Aantal bemiddelaars per Gewest

2020

Brussel

28

Vlaanderen

45

Wallonië

28

Totaal

101



Aantal bemiddelaars per Gewest

2021

Brussel

31

Vlaanderen

49

Wallonië

37

Totaal

117

Bij deze cijfers dient opgemerkt dat het in veel gevallen om deeltijdse functies gaat. In 2021 beschikken we over 90,9 voltijdsequivalenten interculturele bemiddeling die ingevuld worden door 117 intercultureel bemiddelaars.

1) b)

Aantal interventies per Gewest (bemiddelaars)

2019

2020

Brussel

42 940

31 870

Vlaanderen

38 580

45 540

Wallonië

42 970

33 290

Totaal

124 490

110 700

Bij deze cijfers moeten we opmerken dat het om een schatting van het aantal interventies op jaarbasis gaat. Alle ziekenhuizen moeten het aantal interventies van de intercultureel bemiddelaars voor de federale overheidsdienst (FOD) Volksgezondheid gedurende één maand registreren. Op basis daarvan wordt een schatting van het totaal aantal interventies gemaakt.

Wij beschikken nog niet over de gegevens voor het jaar 2021.

1) c)

2019

3 822 045 euro

2020

4 049 045 euro

2021

5 102 265 euro

2) a)

Brussels Gewest Aantal bemiddelaars per taal 2021

N

Albanees

2

Arabisch (Darija)

13

Arabisch Midden-Oosten

13

Berbers (Kabylië)

1

Berbers (Noord-Marokko)

3

Bulgaars

1

Dari

1

Farsi

1

Italiaans

2

Koerdisch (Turkije)

2

Oekraïens

1

Pasjtoe

1

Pools

2

Roemeens

2

Russisch

3

Somalisch

1

Turks

6

Witrussisch

1



Vlaams Gewest Aantal bemiddelaars per taal 2021

N

Arabisch (Darija)

11

Arabisch Midden-Oosten

12

Berbers (Noord Marokko)

4

Bosnisch-Servo-Kroatisch (BSK)

1

Bulgaars

5

Dari

3

Farsi

1

Italiaans

1

Macedonisch

1

Pasjtoe

2

Pools

1

Russisch

7

Somalisch

1

Tsjetsjeens

1

Turks

16

Urdu

1

VGT (Vlaamse Gebarentaal)

2



Waalse Gewest Aantal bemiddelaars per taal 2021

N

Albanees

2

Arabisch (Maghrebijns)

4

Arabisch Midden-Oosten

4

Berbers (Noord-Marokko)

2

Bosnisch-Servo-Kroatisch (BSK)

2

Bulgaars

1

Dari

1

Engels

3

Farsi

1

Gebarentaal LSFB

1

Italiaans

1

Macedonisch

1

Roemeens

1

Russisch

5

Spaans

1

Turks

10

2) b) Onderstaande tabel geeft een overzicht het aantal interventies per taal tijdens de registratieperiode van een maand in 2019.

Aantal interventies per taal / Gewest (registratieperiode 2019)

Taal

Brussel

Vlaanderen

Wallonië

Totaal

Albanees

137

1

153

291

Arabisch (Midden-Oosten)

264

157

266

687

Arabisch (Darija)

896

102

79

1 077

Berbers (Noord-Marokko)

86

168

0

254

Bosnisch-Servo-Kroatisch

4

0

11

15

Bulgaars

6

1

13

20

Dari

1

1

5

7

Engels

27

0

30

57

Farsi

0

0

1

1

Italiaans

32

1

0

33

Koerdisch (Turkije)

40

0

0

40

Macedonisch

0

0

1

1

Pools

204

2

1

207

Roemeens

20

0

239

259

Russisch

173

3

366

542

Spaans

4

1

10

15

Turks

498

527

856

1 881

Onderstaande tabel geeft een overzicht het aantal interventies per taal tijdens de registratieperiode van een maand in 2020.

Aantal interventies per taal / Gewest (registratieperiode 2020)

Taal

Brussel

Vlaanderen

Wallonië

Totaal

Albanees

135

0

54

189

Arabisch (Midden-Oosten)

1 199

951

425

2 575

Arabisch (Darija)

0

54

0

54

Berbers (Noord-Marokko)

146

224

57

427

Bosnisch-Servo-Kroatisch

5

107

4

116

Bulgaars

12

309

26

347

Dari

0

1

13

14

Engels

13

8

36

57

Farsi

7

24

21

52

Gebarentaal (LDSF)

0

0

10

10

Italiaans

32

59

0

91

Koerdisch (Turkije)

5

2

0

7

Macedonisch

4

0

2

6

Pasjtoe

1

0

0

1

Pools

191

92

2

284

Roemeens

209

2

208

419

Russisch

197

402

314

913

Somalisch

4

22

0

26

Spaans

15

6

5

26

Tsjetsjeens

0

10

0

10

Turks

405

1 612

1 064

3 081

Urdu

2

0

0

2

VGT

0

69

0

69

2) c) Alle intercultureel bemiddelaars doen on-site interventies. Een 3-tal intercultureel bemiddelaars doet tot nog toe geen interventies op afstand.

2) d)

Dienst waar interventie plaatsvindt

2019

2020

Administratieve dienst

235

400

Algemene heelkunde

218

318

Cardiologie

233

325

Dermatologie

121

174

Dialyse

24

44

Diëtetiek

79

106

Endocrinologie/diabetologie

210

471

Fertiliteit

69

136

Gastro-enterologie

207

315

Geriatrie

207

156

Gynaecologie

534

956

Intensieve verzorging

84

64

Inwendige geneeskunde

165

228

Kinesitherapie/revalidatie/fysiotherapie

127

264

Laboratorium

63

105

Materniteit/bevallingskamer

102

165

Medische beeldvorming

169

270

Nefrologie

34

89

Neonatologie

16

27

Neurologie

188

350

NKO (neus-keel-oren)

195

265

Oftalmologie

148

233

Oncologie

225

357

Orthopedie

327

488

Pediatrie

322

531

Pneumologie

168

298

Psychiatrie

457

873

Sociale dienst/patiëntenbegeleiding

265

531

Spoeddienst

96

128

Tandarts/tandheelkunde

122

179

Urologie

92

154

Een andere dienst

518

2339

Totaal

7514

11339

3) Wij verzamelen geen gegevens over de nationaliteit van de patiënten waarvoor op de intercultureel bemiddelaars een beroep gedaan wordt.

4) a) De sociale tolkendiensten vallen onder de bevoegdheid van de Gemeenschappen. Wij beschikken niet over cijfers over het aantal interventies dat deze tolkendiensten uitvoerden, noch over gegevens over de kostprijs.

4) b) Wij beschikken niet over deze gegevens.

5) We evalueren de interculturele bemiddeling in de gezondheidszorg zeer positief. Onze initiatieven in dat verband vinden ook internationaal zeer veel weerklank zoals blijkt uit de erkenning als «best practice» door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), de uitgebreide aandacht die eraan besteed werd in het «Compendium of Health System Responses to large-scale migration in the WHO-European Region» van WHO-Europe (2018) en hun vraag aan onze diensten om een «Health evidence network report te schrijven over interculturele bemiddeling in de gezondheidszorg» (Health Evidence Network Report 64: «What are the roles of intercultural mediators in health care and what is the evidence on their contributions and effectiveness in improving accessibility and quality of care for refugees and migrants in the WHO European Region?»). Meerdere evaluaties tonen duidelijk aan dat het werk van de intercultureel bemiddelaars een grote meerwaarde inhoudt voor de toegankelijkheid en kwaliteit van zorg.

De veronderstelling dat alle personen met een migratie-achtergrond met de Belgische nationaliteit de landstalen voldoende zouden beheersen om op een effectieve en veilige wijze te communiceren in een complex domein als de gezondheidszorg strookt niet met de werkelijkheid.

Het doorrekenen van de kost aan patiënten zou door het creëren van een financiële drempel de toegang tot kwaliteitsvolle zorg in het gedrang brengen. Veel migranten en etnische minderheden behoren immers tot de kwetsbaarste groepen in onze samenleving. Zo blijkt uit cijfers van Statistiek Vlaanderen (juli 2021) dat het armoede risico van personen die buiten België geboren zijn veel hoger ligt: voor personen geboren in een van de landen van de Europese Unie (EU) ligt het op 20 %, voor personen geboren in een land van buiten de EU zelfs op 33 % (ter vergelijking: voor personen geboren in België ligt het op 7 %).

Voorts zou het ontbreken van interculturele bemiddeling voor deze personen – doordat ze minder goed geïnformeerd worden en hun gezondheidsvaardigheden daardoor laag blijven – ook voor de volksgezondheid in het algemeen nadelig zijn. Onopgeloste communicatiebarrières hebben er bijvoorbeeld toe bijgedragen dat de COVID-pandemie migranten et etnische minderheden in sommige regio’s meer getroffen heeft dan de autochtone bevolking. Dergelijke fenomenen hebben uiteraard ook hun weerslag op het verloop van een pandemie en dus ook op de effecten ervan op onze gezondheidszorg.

6) Er bestaat ter zake geen wederkerigheid. Evenmin zijn er plannen om initiatieven ter zake te nemen.